Chương 1018: Thuận thế mà làm La Bác Nhật

Cuộc nổi dậy ở Cuba do người Anh một tay kích động, đến mức ngay cả chính phủ Vienna cũng có thể điều tra ra, thì người Tây Ban Nha đương nhiên không thể nào không biết. Thế nhưng, sự việc đã đến nước này, ngoài việc mắng chửi người Anh không làm điều nhân nghĩa, chính phủ Tây Ban Nha cũng chẳng thể làm gì hơn. Luật chơi là như vậy, dù có muốn "kháng nghị" thì trước tiên cũng phải đưa ra bằng chứng. Người Anh thì kinh nghiệm đầy mình trong chuyện này, làm sao có thể để lại bằng chứng rõ ràng để người khác nắm thóp?

Không có bằng chứng cũng không phải vấn đề lớn, chỉ cần xác định là người Anh làm, người Tây Ban Nha hoàn toàn có thể âm thầm trả thù. Nhưng nếu vừa không có bằng chứng, lại không có thực lực, thì chỉ có thể ngậm bồ hòn làm ngọt. Hiển nhiên, đây không phải là điều chính phủ Tây Ban Nha chấp nhận. Để tìm kiếm sự giúp đỡ từ cộng đồng quốc tế, gây áp lực ngoại giao lên người Anh, các nhà ngoại giao Tây Ban Nha lại một lần nữa bận rộn.

...

"Người Tây Ban Nha lại đến cầu cứu!" Franz nhướng mày.

Theo một nghĩa nào đó, quan hệ giữa các quốc gia cũng không khác mấy so với giao thiệp giữa người với người. Chỉ khi có qua có lại, đôi bên cùng có lợi, thì tình bạn mới có thể bền chặt. Việc đơn phương giúp đỡ thuần túy, lần đầu có lẽ nhiều người sẵn lòng ra tay, lần thứ hai sẽ cảm thấy phiền phức, đến lần thứ ba thì gần như lạnh nhạt. Ân tình còn có thể dùng hết, huống hồ là giữa các quốc gia.

Trong cuộc chiến tranh Philippines trước đây, chính phủ Vienna đã dốc sức rất nhiều, vượt xa cam kết ban đầu với chính phủ Tây Ban Nha. Không đợi được hồi báo, ngược lại chính phủ Tây Ban Nha lại chạy đến cầu cứu, tâm trạng của Franz có thể hình dung được.

"Đúng vậy, Bệ hạ!" Ngoại giao Đại thần Wesenberg tâu: "Chính phủ Tây Ban Nha đang đối mặt với tình thế vô cùng tồi tệ. Do chiến tranh, tài chính của chính phủ Tây Ban Nha đã đến bờ vực phá sản. Vừa mới thu hồi quần đảo Philippines, lại gặp phải cuộc nổi dậy ở Cuba. Tệ hơn nữa là đằng sau phong trào độc lập Cuba, có bóng dáng của người Anh. Tây Ban Nha không có tự tin đối đầu với người Anh, ngoài việc cầu cứu cộng đồng quốc tế, họ không còn lựa chọn nào tốt hơn."

Trong thế giới cá lớn nuốt cá bé này, yếu kém chính là nguyên tội. Tây Ban Nha tuy cũng là một cường quốc, nhưng đã suy yếu, sau chiến tranh Philippines nhiều quốc gia không còn công nhận địa vị cường quốc của họ. Có lẽ phong trào độc lập Cuba chỉ là một nước cờ nhàn rỗi của chính phủ Anh, nhưng người Tây Ban Nha không dám không coi trọng. Bản thân không chống đỡ nổi, muốn hóa giải áp lực từ người Anh, lựa chọn tốt nhất đương nhiên là tìm "lão đại" giúp đỡ.

Chính phủ Tây Ban Nha có đủ lý do để tin rằng, chỉ cần Liên minh Âu lục can thiệp, chính phủ Anh sẽ từ bỏ việc ủng hộ các tổ chức độc lập Cuba, giống như việc ngồi nhìn Nhật Bản từ bỏ quần đảo Philippines vậy.

"Bộ Ngoại giao chuẩn bị đáp lại ra sao?" Franz hỏi.

Làm "lão đại" cũng không dễ. Bất kể có kiên nhẫn hay không, chuyện đã đến thì không thể thoái thác. Tuy nhiên, xử lý những rắc rối này cũng cần kỹ năng. Vừa phải chú ý bảo vệ lợi ích của "tiểu đệ", không thể để họ thất vọng; lại không thể mãi nhân nhượng, tự đẩy mình vào thế bị động. Hiển nhiên, về mặt này Bộ Ngoại giao có kinh nghiệm phong phú hơn. Hàng ngày đều phải đối phó với đủ loại rắc rối, phương pháp ứng phó đã sớm rõ như lòng bàn tay.

Ngoại giao Đại thần Wesenberg tâu: "Bộ Ngoại giao cho rằng có thể cung cấp sự ủng hộ có giới hạn cho Tây Ban Nha, tức là: Đảm bảo người Anh không trực tiếp tham gia vào phong trào độc lập Cuba. Nếu Tây Ban Nha muốn nhiều hơn, thì phải đưa ra bằng chứng trực tiếp về việc người Anh chủ mưu phong trào độc lập Cuba, hoặc thuyết phục các quốc gia trong liên minh. Chỉ cần các nước Âu lục đều đồng ý, chúng ta cũng có thể tái can thiệp quốc tế."

Không giống như chiến tranh Philippines, khi chính phủ Vienna từng có cam kết trong thời kỳ chiến tranh chống Pháp, lần này phong trào độc lập Cuba không nằm trong phạm vi đã ước định. Nếu không có ước định, thì chỉ có thể "công sự công bạn". Có thể cung cấp sự ủng hộ có giới hạn, ngăn chặn áp lực từ người Anh, chính phủ Vienna đã thực hiện trách nhiệm của "lão đại". Việc xuất binh giúp trấn áp nổi loạn, đó là chuyện đùa. Ngay cả việc nhà mình còn chưa giải quyết được, thì cũng đừng ngại mang ra làm trò cười. Thuộc địa không phải bản thổ, theo luật chơi hiện hành, không giữ được thì đáng đời phải từ bỏ, kể cả tình cảm cũng đừng nghĩ đến.

Về phần "can thiệp quốc tế" sau đó, càng giống như một chiếc bánh vẽ "thấy được, không ăn được". Người Anh không phải là quả hồng mềm như Nhật Bản. Đối phó với Nhật Bản, một quốc gia thổ dân không có cảm giác tồn tại, các nước châu Âu không có bất kỳ áp lực nào, thấy mấy quốc gia chủ chốt trong liên minh ủng hộ can thiệp, mọi người vui vẻ nể mặt Tây Ban Nha.

Người Anh thì khác. Mặc dù quyền phát biểu của Britain ở châu Âu gần như không còn, nhưng Hải quân Hoàng gia vẫn xưng bá thế giới. Các nước đều có thể tự mình cảm nhận được sức mạnh của người Anh, muốn họ ủng hộ về tinh thần, chỉ trích bằng lời nói, thì không vấn đề gì, ai cũng không sợ nói. Nhưng nếu thực sự để mọi người trực tiếp đối đầu với người Anh, thậm chí là can thiệp vũ trang, thì sẽ là: "Khụ, khụ, khái", cơ thể chúng ta không khỏe, xin đi trước một bước.

Đừng nói là các nước châu Âu, ngay cả chính phủ Vienna cũng kiêng dè người Anh ba phần. Trừ phi Tây Ban Nha có được bằng chứng, buộc "lão đại" phải ra mặt, bằng không chính phủ Vienna cũng không muốn vì chút chuyện nhỏ này mà đối đầu với người Anh. Cho dù chính phủ Tây Ban Nha dốc hết vốn liếng, tối đa cũng chỉ có hy vọng, hoặc khả năng duy nhất là thuyết phục được người Nga. Nicolas II, vừa mới kế vị, đang muốn làm nên "sự nghiệp lớn", nên sẽ không ngại đối đầu với người Anh. Giữa Anh và Nga phải có một trận chiến, điều đó đã được định đoạt từ ngày khởi công tuyến đường sắt Trung Á.

"Kẻ thù của kẻ thù là bạn", nếu Tây Ban Nha có dũng khí liên minh với người Nga trong vấn đề đối kháng với người Anh, chính phủ Sa Hoàng chắc chắn sẽ bỏ phiếu ủng hộ trong liên minh.

Sau đó, thì không có sau đó. Thực lực hải quân của Nga có hạn, không có khả năng can thiệp; chính phủ Sa Hoàng lại nghèo rớt mồng tơi, động viên cổ vũ thì một đỉnh hai, nhưng trợ lực thực tế gần như bằng không.

Suy nghĩ một lát, Franz chậm rãi nói: "Bộ Ngoại giao cứ sắp xếp người bình thường tiếp đãi là được. Tiện thể nói với Thủ tướng Tây Ban Nha rằng ta đang nghỉ phép, bây giờ không có thời gian gặp ông ấy."

Hiển nhiên, Franz ngầm cho phép cách làm của Bộ Ngoại giao. Cuba chẳng liên quan nửa xu đến Đế quốc La Mã Thần Thánh. Nếu Cuba thực sự bị đánh tan, giá đường quốc tế tăng lên, không chừng ông còn có thể thu thêm chút thuế quan. Những năm gần đây, các lãnh chúa quý tộc cũng không uổng phí, hết vườn này đến vườn khác được trồng trọt, các loại cây công nghiệp về cơ bản đã đủ. Nhìn tình hình mậu dịch quốc tế cũng biết, La Mã Thần Thánh có thể duy trì xuất siêu lâu dài, một phần lớn nguyên nhân là: Vừa xuất khẩu sản phẩm chế biến, vừa có thể tự cấp tự túc nguyên liệu công nghiệp.

Không có đủ lợi ích thúc đẩy, trong vấn đề Cuba, Franz đương nhiên là xem trò vui không chê chuyện lớn. Đứng trên lập trường của chính phủ Vienna, chỉ cần không phải người Anh tự mình ra tay cướp đoạt Cuba, chính phủ Vienna có thể xem trò vui. Cuba độc lập cũng không phải vấn đề, ngược lại các thuộc địa dưới cờ La Mã Thần Thánh không có cơ sở bùng nổ phong trào độc lập dân tộc. Nếu thực sự dấy lên làn sóng độc lập thuộc địa, thì người Anh mới là kẻ phải đau đầu, không đổ thêm dầu vào lửa đã là xứng đáng với Tây Ban Nha rồi.

Nếu Tây Ban Nha có thể trấn áp nổi loạn, thì cũng không sao. Mâu thuẫn Anh - Tây lại thêm một khoản, có lợi cho việc củng cố lực lượng phản Anh quốc tế. Tiện thể còn có thể giúp tiêu thụ một ít kho đạn tồn. Chế độ đạn dược miễn phí thời chiến tranh Philippines đã là lịch sử, bây giờ là phải thu phí. Không có tiền, đừng sợ. La Mã Thần Thánh có đội ngũ ngân hàng tài chính chuyên nghiệp nhất, đặc biệt cung cấp dịch vụ vay vốn khẩn cấp cho các bạn bè quốc tế cần vốn. Chỉ cần có đủ vật thế chấp, muốn vay bao nhiêu cũng không thành vấn đề. Thậm chí vì tình hữu nghị giữa hai nước, còn có thể tranh thủ được lãi suất vay ưu đãi nhất. Điều kiện tiên quyết là: Phải chỉ định mua một phần hàng hóa tồn kho.

...

Luân Đôn, Phố Downing.

"Chuyện này là sao, chúng ta không phải đã ngừng hành động rồi ư?" Robert Cecil bất mãn hỏi.

Chính phủ Luân Đôn ủng hộ phong trào độc lập Cuba là thật, nhưng đó là dựa trên bối cảnh chiến tranh Philippines còn đang tiếp diễn, nhằm giúp người Nhật giảm bớt áp lực. Cùng với việc Nhật - Tây thỏa hiệp, chiến tranh Philippines kết thúc sớm, phong trào độc lập Cuba đến muộn đã mất đi giá trị vốn có. Là đế quốc thực dân lớn nhất thế giới, việc kích động phong trào độc lập dân tộc, về lâu dài không phù hợp với lợi ích của Britain. Mặc dù John Bull thích làm những chuyện hại người không lợi mình, nhưng những chuyện có thể gây tổn hại cho lợi ích của bản thân trong tương lai, trong tình huống bình thường vẫn rất ít khi làm. Vì vậy, sau khi đạt được nhất trí trong đàm phán Philippines, Robert Cecil đã kiên quyết ra lệnh ngừng hành động.

Ngoại giao Đại thần Cameron McCaddon giải thích: "Thưa Ngài Thủ tướng, chúng ta không thể hoàn toàn kiểm soát các tổ chức độc lập Cuba. Trên thực tế, ngay từ khi đàm phán Nhật - Tây bắt đầu, chúng ta đã giảm bớt sự ủng hộ đối với các tổ chức độc lập, và ngay sau khi đàm phán kết thúc thì hoàn toàn chấm dứt viện trợ. Tuy nhiên, lúc đó họ đã trở về Cuba để triển khai phong trào độc lập, chúng ta trên thực tế đã mất đi quyền kiểm soát họ. Theo báo cáo từ nội tuyến mua chuộc được, đằng sau phong trào độc lập Cuba lần này, còn có sự nhúng tay của các thế lực quốc tế khác. Liên minh miền Nam Hoa Kỳ và Hợp chúng quốc đều có hiềm nghi, chỉ có điều họ làm quá bí ẩn, bản thân các tổ chức độc lập Cuba cũng không biết ai là người thực sự ủng hộ họ."

Cameron McCaddon cũng rất bất đắc dĩ, thật không phải ông, vị Ngoại giao Đại thần này, đã thất trách. Phong trào độc lập không phải trò trẻ con, một khi đã khởi động thì không phải muốn ngừng là có thể ngừng được. Người Tây Ban Nha cũng không phải kẻ ngốc, hành động của các tổ chức độc lập dù có bí ẩn đến mấy, lâu ngày cũng sẽ lộ ra dấu vết. Người Anh thì không vấn đề, dù có bại lộ người Tây Ban Nha cũng không thể làm gì họ. Nhưng các tổ chức độc lập Cuba thì không được, dù tầng lớp cao có thể chạy thoát, thì tầng lớp trung gian và dưới làm sao đây? Một khi bị người Tây Ban Nha bắt được, đó chính là "nhổ củ cải bật cả rễ", toàn bộ tổ chức độc lập sẽ phải chịu đả kích hủy diệt. Đã đến bờ vực, muốn không phát động cũng không được. Vừa lúc này, lại có những "nhân sĩ nhiệt tâm" quốc tế mới xuất hiện, thay thế vai trò của người Anh, cung cấp viện trợ vật chất cho các tổ chức độc lập. Tầng lớp cao của các tổ chức độc lập Cuba quyết tâm liều mạng, định "được ăn cả ngã về không". Phong trào độc lập Cuba oanh liệt vì vậy kéo màn mở đầu.

"Đáng chết lũ ngu xuẩn nước Mỹ, chẳng lẽ chúng không biết mình đang chơi với lửa sao! Dám để Đế quốc gánh tội, đơn giản là..."

Hiển nhiên, Thủ tướng Robert Cecil đã tức giận bùng nổ. Gánh tội thay người thì thôi, mấu chốt là còn không biết rốt cuộc là gánh oan cho ai. Cho dù bây giờ có điều tra ra bằng chứng, Robert Cecil cũng sẽ không tin. Chỉ riêng mối quan hệ giữa Hợp chúng quốc và Liên minh miền Nam Hoa Kỳ, việc hãm hại lẫn nhau đã quá đỗi bình thường như cơm bữa. Từ khi chiến tranh Nam Bắc bắt đầu, không ngày nào họ không đâm dao sau lưng nhau. Xem trò vui và ăn dưa của người Mỹ đã trở thành một phần trong cuộc sống hàng ngày của người Anh. Không biết ai làm, vậy thì cái tiếng oan này chính phủ Anh đành phải gánh. Cho dù Robert Cecil công khai tuyên bố, chuyện này không liên quan đến họ, cũng sẽ không có ai tin.

Sau khi trút giận, Thủ tướng Robert Cecil bình tĩnh lại, chìm vào suy tư sâu sắc. Chính trị không luận đúng sai, chỉ nói lợi hại. Biết rõ là gánh tội, trong bối cảnh không thể rửa sạch hiềm nghi, chính phủ Anh cũng không thể khoanh tay đứng nhìn. Nhất là trong bối cảnh vừa nhận được thông điệp từ chính phủ Vienna. Bằng không, nếu tin đồn lan ra, lại sẽ trở thành: Britain sợ Đế quốc La Mã Thần Thánh, một thông điệp đã khiến họ từ bỏ các tổ chức độc lập Cuba. Đôi khi tin đồn cũng có thể giết người.

Đừng xem bề ngoài quan hệ Anh - Áo dường như không tệ, trên thực tế, cuộc tranh giành bá quyền đã khiến hai nước tiến hành vô số cuộc ám chiến. Vào thời khắc mấu chốt này, Britain một khi lộ ra chút yếu mềm nào, sẽ dẫn đến phản ứng dây chuyền trong cộng đồng quốc tế. Các nước châu Âu "cỏ đầu tường", vốn vì yếu tố khu vực mà buộc phải đứng về phía La Mã Thần Thánh, rất có thể vì vậy mà quyết định gia nhập phe chiến thắng. Nếu điều đó thực sự xảy ra, thì không cần nói gì nữa. Đế quốc La Mã Thần Thánh đã thống nhất châu Âu lục địa, chắc chắn là một tồn tại vô địch, Britain dù có giãy giụa thế nào cũng vô ích. Đến lúc đó, chính phủ Anh chỉ có hai con đường: Hoặc là nhân lúc các nước châu Âu còn nghi ngờ, "tiên hạ thủ vi cường", oanh liệt cùng La Mã Thần Thánh làm một trận; hoặc là ngoan ngoãn nhường lại bá quyền thế giới.

Hiển nhiên, cả hai điều này đều không phải là điều Robert Cecil mong muốn. Nếu thực sự có thể đánh, Britain đã kết thúc trong thời kỳ chiến tranh chống Pháp, không thể đợi đến bây giờ. Nhường lại bá quyền thế giới càng không thể nào. Nếu thực sự rút lui trên phương diện này, chưa đợi ông bước ra khỏi Phố Downing, cũng sẽ bị "dân chúng" phẫn nộ đánh chết.

"Khôi phục sự ủng hộ đối với các tổ chức độc lập Cuba, chúng ta cần thông qua họ để điều tra ra kẻ chủ mưu đứng sau, ta muốn biết là ai to gan như vậy, dám tính toán Britain như thế. Cử người bí mật tiếp xúc với chính phủ Tây Ban Nha, chỉ cần họ chịu rút khỏi Liên minh Âu lục, chúng ta sẽ ngừng ủng hộ các tổ chức độc lập, và ủng hộ họ trấn áp cuộc nổi loạn ở Cuba. Tiện thể gõ một cái Hà Lan, Bồ Đào Nha, gần đây họ đi lại quá gần với Vienna, cũng sắp quên ai mới là chủ nhân của thế giới này rồi."

Oan ức cũng không thể gánh không, tối đa hóa lợi ích là điều tất yếu. Ủng hộ phong trào độc lập Cuba quả thực dễ gây thù hận, nhưng cũng có thể khiến người khác khiếp sợ. Phải biết rằng kể từ khi Pháp thất bại, Luân Đôn đã trở thành đại bản doanh của các tổ chức lưu vong quốc tế. Britain hôm nay có thể ủng hộ tổ chức độc lập Cuba, ngày mai có thể ủng hộ tổ chức độc lập Indonesia, ngày kia còn có thể đổi thành...