Chương 211: Trai cò tranh nhau

Tin tức Áo và Bayern khai chiến vừa truyền đến đã làm chấn động toàn bộ lục địa châu Âu. Mặc dù ai nấy đều biết quan hệ giữa hai nước đã đổ vỡ, nhưng những mâu thuẫn tích tụ chưa đủ để bùng nổ chiến tranh. Như vậy, chỉ còn một cách giải thích duy nhất: Áo muốn dùng vũ lực thống nhất Đức. Cái cớ cho cuộc chiến cũng dễ dàng nhận thấy. Nhiều người tự suy diễn rằng Áo đã bị Bayern phá sản chiến lược tái lập Đế quốc La Mã Thần thánh, nên dứt khoát không nể nang mà hành động cứng rắn.

Tại Luân Đôn, khi nhận được lời cầu viện từ chính phủ Bayern, chính phủ Anh thoạt tiên kinh ngạc, rồi sau đó là quyết tâm phải can dự, và cuối cùng là sự đau đầu.

Thủ tướng George Hamilton Gordon gằn giọng nói: "Áo đang cố gắng dùng vũ lực thống nhất vùng Đức. Họ đã đi bước đầu tiên, chúng ta nhất định phải ngăn chặn hành vi này, không thể để cán cân quyền lực trên lục địa châu Âu bị phá vỡ!"

Ngoại giao Đại thần Thomas phân tích: "Thưa Ngài Thủ tướng, tình hình hiện tại rất phức tạp. Phải nói rằng Áo đã chọn đúng thời điểm, khi người Nga đang kiềm chế phần lớn binh lực của Pháp và của chúng ta. Dù chúng ta muốn can thiệp, trong một thời gian dài sắp tới, điều đó cũng chỉ có thể dừng lại ở lời nói. Áo dám ra tay với Bayern lúc này, rất có thể họ đã đạt được thỏa thuận với người Nga, nên rất khó buộc họ dừng tay chỉ bằng áp lực ngoại giao."

Anh, Pháp, Nga ngừng chiến? Khả năng này thực sự tồn tại, nhưng đó là trong trường hợp Áo thống nhất toàn bộ vùng Đức. Hiện tại, họ mới chỉ tấn công Bayern, chưa đủ để khiến ba cường quốc này lập tức đạt được thỏa hiệp.

Nội chính Đại thần Henry John Temple đề nghị: "Vùng Đức có rất nhiều bang quốc. Một khi các bang quốc nhỏ này liên hiệp lại, thực lực của họ cũng không hề yếu, cộng thêm Vương quốc Phổ, nếu những lực lượng này được huy động, Áo sẽ không có khả năng tiêu diệt họ trong thời gian ngắn. Can thiệp vào vùng Đức không nhất thiết phải là chúng ta xuất binh. Chỉ cần liên kết các bang quốc này lại để cầm chân Áo là được. Chờ khi chiến tranh Cận Đông kết thúc, chúng ta can thiệp điều đình cũng chưa muộn. Hoặc giả, lợi dụng cơ hội này để loại bỏ Áo khỏi vùng Đức cũng là một lựa chọn tốt."

Lục quân Đại thần Stanley phản đối: "Khó lắm. Chỉ riêng liên quân của chúng ta với Pháp và Ottoman đã gặp vô vàn rắc rối. Vùng Đức có quá nhiều bang quốc, giữa họ lại tồn tại mâu thuẫn sâu sắc, muốn liên hiệp họ lại không phải là chuyện đơn giản. Cuộc chiến tranh tại Bán đảo Balkan đã chứng minh, nếu không thể hợp tác chân thành, rất dễ bị kẻ địch tiêu diệt từng bộ phận. Áo có sức ảnh hưởng quá lớn ở vùng Đức, và việc họ tấn công Bayern hiện nay lại là vì mục tiêu thống nhất quốc gia, điều này nhận được sự ủng hộ của những người theo chủ nghĩa dân tộc Đức. Trong tình huống này, dù các bang quốc Đức có thể liên hiệp, sức chiến đấu mà họ có thể phát huy cũng sẽ bị giảm sút đáng kể."

Đây là một vấn đề nan giải. Chỉ cần binh lính không muốn chiến đấu, thì đừng hy vọng họ có thể bùng nổ sức chiến đấu trên chiến trường.

Thủ tướng George Hamilton Gordon nói: "Bất kể có sức chiến đấu hay không, trước tiên cứ tổ chức họ lại đã, chỉ cần có thể cầm chân người Áo là được. Bộ Ngoại giao hãy sớm liên hệ với các nước châu Âu. Chắc hẳn không ai muốn thấy Áo thống nhất vùng Đức. Chúng ta hãy cùng nhau liên thủ can thiệp, buộc Áo phải dừng cuộc chiến tranh đang phá hoại sự ổn định của châu Âu."

...

Tại Paris, Napoléon Đệ Tam phản ứng kịch liệt hơn trước việc Áo lựa chọn hành động quân sự. Nếu không phải binh lực trong tay hiện tại không đủ, ông ta đã lập tức xuất binh can thiệp.

Nội chính Đại thần Piscine đề nghị: "Bệ hạ, vùng Đức không dễ dàng thống nhất như vậy. Người Áo hẳn không có thực lực này. Chờ khi họ đánh nhau đến lưỡng bại câu thương mới là cơ hội tốt để chúng ta ra tay. Chúng ta còn có thể nhân cơ hội này thôn tính lãnh thổ phía tây sông Rhein. Hiện tại, chúng ta không nên ngăn cản hành động của Áo, ngược lại nên khuyến khích họ tiếp tục chiến đấu."

Không do dự lâu, Napoléon Đệ Tam liền hạ quyết tâm.

"Đúng vậy, cuộc chiến tranh này không thể dừng lại ngay lập tức. Hãy bí mật phái người đàm phán với Áo, để họ yên tâm mà tiếp tục chiến đấu. Về mặt công khai, chúng ta vẫn giữ thái độ nhất quán với các quốc gia khác, gây áp lực ngoại giao lên chính phủ Áo, và hết sức cổ vũ các bang quốc Đức cùng Áo đấu sống chết."

Lợi ích vĩnh viễn là chủ đề muôn thuở giữa các quốc gia. Can dự vào cuộc chiến tranh này là điều tất yếu, nhưng thời điểm can thiệp sẽ phải tùy thuộc vào lợi ích. Người Pháp và người Anh không giống nhau. Chiến lược của người Anh đã định trước rằng họ không thể bành trướng trên lục địa châu Âu; mục tiêu của họ là duy trì cán cân quyền lực giữa các nước châu Âu. Người Pháp lại muốn xưng bá lục địa châu Âu, đã sớm nhòm ngó lãnh thổ vùng Đức. Giờ đây cơ hội đã xuất hiện, làm sao họ có thể bỏ qua? Vùng Đức dù các bang quốc nhỏ bé, nhưng nếu liên hiệp lại, thực lực của họ cũng không hề yếu. Nếu không để họ cùng Áo lẫn nhau tiêu hao thực lực, thì cơ hội của Pháp ở đâu? Napoléon Đệ Tam muốn làm ngư ông đắc lợi, và từ lợi ích đã quyết định lập trường của Anh và Pháp là đối nghịch nhau, nên sự phối hợp mật thiết là không thể tồn tại.

...

Tại Frankfurt, việc có nên xuất binh hay không là một vấn đề khó khăn. Xuất binh giúp ai, lại càng là một vấn đề khó khăn khác. Những lời lẽ của Thủ tướng Felix không phải là vô nghĩa, ít nhất các tư bản gia Frankfurt cho rằng thống nhất Đức sẽ phù hợp hơn với lợi ích của mọi người. Trong vùng nước cạn không thể nuôi rồng lớn, các tư bản gia Frankfurt muốn tiến xa hơn, nhất định phải có một thị trường lớn hơn. Lợi ích vĩnh viễn là chất xúc tác tốt nhất. Đối với việc tái lập Đế quốc La Mã Thần thánh, họ không hề có nửa lời phản đối. Ngược lại, vốn là các thành phố tự do, nay trở thành các thành phố tự trị cũng không thành vấn đề. Không chỉ riêng họ, phần lớn các thành phố tự do ở Đức cũng đang do dự. Bản quy hoạch mà Thủ tướng Felix mô tả quá mỹ diệu, khiến các tư bản gia không thể không động lòng. Dĩ nhiên cũng có những tiếng nói phản đối, nguyên nhân rất thực tế: địa vị của các tư bản gia ở Áo quá thấp, không phù hợp với kỳ vọng của họ. Về những lời hứa của Felix, nhiều người cũng đang hoài nghi liệu những điều kiện này có thể thực hiện được sau khi Đế quốc La Mã Thần thánh được thành lập hay không. "Làm đại sự mà tiếc thân, thấy tiểu lợi mà vong nghĩa" là câu nói miêu tả họ chính xác nhất.

...

Tại Baden, là một trong những đồng minh kiên định nhất của Bayern, vào năm 1830, khi vương thất Baden tuyệt tự, Vương quốc Bayern suýt chút nữa đã thôn tính Đại Công quốc Baden. Đáng tiếc, kế hoạch không theo kịp sự thay đổi nhanh chóng, và thất bại dưới sự can thiệp mạnh mẽ. Đoạn khúc dạo đầu ngắn ngủi này không ảnh hưởng đến mối quan hệ giữa hai nước, cùng lắm thì chỉ có một chút bất mãn nhỏ giữa các vương thất.

Việc có nên xuất binh giúp Bayern hay không trở thành vấn đề khó khăn của Ludwig Đệ Nhị, hay nói đúng hơn là của em trai ông, Thân vương Friedrich. Không còn cách nào khác, đến cận đại, các vương thất châu Âu dường như bị nguyền rủa, vô số chuyện rắc rối xảy ra. Ludwig Đệ Nhị mắc phải chứng bệnh tinh thần yếu ớt. Khỏi phải nói, một khi mắc phải căn bệnh này, dù nặng hay nhẹ, sẽ không ai dám để ông tiếp tục chấp chính, vì không ai có thể đảm bảo rằng tư tưởng của ông là bình thường khi đưa ra quyết sách.

Thân vương Friedrich hỏi: "Người Bayern cầu viện, chúng ta có nên lập tức xuất binh cứu viện không?"

Thủ tướng Waltz đáp: "Thưa Điện hạ, bây giờ không phải là thời điểm tốt để xuất binh. Người Áo đã chuẩn bị kỹ lưỡng, chỉ bằng thực lực của chúng ta căn bản không thể cứu được Bayern. Tốt nhất là hành động liên hiệp với các quốc gia khác. Nếu đường đột tham chiến, rất có thể chúng ta sẽ tổn thất nặng nề."

Vương quốc Bayern nhất định phải cứu, đạo lý môi hở răng lạnh họ vẫn hiểu. Nhưng cứu như thế nào thì phải cẩn trọng về kỹ thuật, nếu thao tác không tốt mà kéo cả mình vào, thì thiệt hại sẽ rất lớn.

Nội chính Đại thần Johannes nói bổ sung: "Không chỉ vậy, thái độ của dân chúng trong nước chúng ta cũng không thể không cân nhắc. Phần lớn quốc dân không có thiện cảm với Bayern. Kể từ khi chính phủ Bayern đưa ra kế hoạch nội các Tam quốc, nhiều tổ chức cấp tiến trong dân gian đã yêu cầu chính phủ đoạn giao với họ. Bây giờ tin tức còn chưa truyền ra, một khi tin tức khuếch tán, khả năng dân chúng phản đối chính phủ xuất binh là rất lớn."

Kế hoạch tái lập Đế quốc La Mã Thần thánh của Áo có tính lừa dối rất cao. Đừng nói là dân chúng, ngay cả nhiều chính phủ bang quốc cũng bị lừa, chính phủ Baden cũng không ngoại lệ. Bây giờ lật mặt, giới lãnh đạo chính phủ có thể nhanh chóng thay đổi quan niệm, nhưng dân thường thì không. Nhiều người sẽ có định kiến, cho rằng cuộc chiến tranh mà Áo phát động là chính nghĩa. Việc bôi nhọ chính phủ Bayern không chỉ là công lao của Áo, mà phần lớn còn là do dân chúng tự phát. Ai bảo chính phủ Bayern đưa ra kế hoạch thống nhất Đức khiến họ bất mãn? Trong mắt nhiều phần tử chủ nghĩa dân tộc, thống nhất Đức là điều tất yếu, chính phủ Bayern chính là một "độc lựu" phản đối thống nhất quốc gia. Đánh đổ họ chính là bước đầu tiên để thống nhất quốc gia. Franz cố ý dẫn dắt quan niệm này, và lúc này nó đã lên men. Chính phủ Baden không thể nói đạo lý môi hở răng lạnh với dân chúng, nói cũng vô ích. Phần lớn dân chúng đều hy vọng Đức thống nhất, chính phủ Baden cũng không được lòng dân đến mức đó. Trong thời kỳ Đại Cách mạng, Đại Công quốc Baden thậm chí đã từng thành lập chính phủ cộng hòa, và phải nhờ người Phổ giúp sức trấn áp. Dĩ nhiên, họ hiện đang tiến hành cải cách xã hội, nhưng địa vị của chính phủ trong lòng dân chúng có quan trọng hơn việc thống nhất Đức hay không, vấn đề này không ai biết.

Ngoại giao Đại thần Nikolaus đề nghị: "Thưa Điện hạ, kế hoạch thống nhất Đức của Áo sẽ không thành công. Một khi các cường quốc can thiệp, nó sẽ kết thúc. Chúng ta không cần thiết phải lấy thân mình làm mồi."

Thân vương Friedrich gật đầu bày tỏ sự công nhận. Tài sản của Đại Công quốc Baden cũng không mấy vững chắc. Nếu liều lĩnh đại chiến với Áo, nhẹ thì nguyên khí tổn thương nặng nề, nặng thì toàn quân bị diệt. Tình huống như vậy một khi xảy ra, nền tảng thống trị của chính phủ sẽ bị lung lay. Không có đội quân thường trực này, họ dựa vào đâu để trấn áp các thế lực cách mạng trong nước? Ngược lại, cuối cùng cũng sẽ có cường quốc can thiệp, họ sợ gì? Sự sống chết của chính phủ Bayern căn bản không nằm trong phạm vi lo lắng của họ.

...

Tại Berlin, khi biết tin Áo dùng vũ lực thống nhất Đức, Friedrich Wilhelm Đệ Tứ liền phấn khởi. Cơ hội ngàn năm có một đã xuất hiện. Có Áo làm chim đầu đàn, độ khó để Vương quốc Phổ thống nhất vùng Đức sẽ giảm đi đáng kể.

Friedrich Wilhelm Đệ Tứ hỏi: "Thưa chư vị, người Áo đã không nhịn được, họ bây giờ đã phá vỡ thế cục. Chúng ta có nên xuất binh cứu viện Bayern không?"

Thủ tướng Joseph von Radowitz thận trọng nói: "Bệ hạ, lúc này tuyệt đối không thể xuất quân. Trước khi liên quân với các bang quốc Đức được thành lập, hoặc trước khi có sự can thiệp mạnh mẽ, chúng ta phải cố gắng tránh giao chiến với người Áo. Những năm gần đây, điều kiện kinh tế trong nước không tốt, sự phát triển của quân đội chúng ta cũng bị hạn chế. Bây giờ quyết chiến với người Áo, tỷ lệ giành chiến thắng của chúng ta quá thấp. Dù có thắng, chúng ta cũng là kẻ thua cuộc. Liều lĩnh chiến đấu với Áo để tiêu hao thực lực sẽ chỉ khiến các bang quốc khác hưởng lợi. Một khi tổn thất nặng nề trong chiến tranh, chúng ta sẽ đánh mất cơ hội thống nhất vùng Đức. Các cường quốc sẽ không cho chúng ta thời gian; họ phản đối người Áo thống nhất Đức, và cũng tương tự phản đối Phổ thống nhất Đức. Lựa chọn tốt nhất lúc này là cổ vũ các bang quốc nhỏ khác xuất binh, lợi dụng cơ hội chiến tranh để tiêu hao thực lực của họ, giảm độ khó cho việc chúng ta thống nhất Đức. Còn về người Áo, hãy giao cho Anh và Pháp đối phó! Họ tự cho rằng đã chọn đúng thời điểm, khi các quốc gia khác không thể can thiệp vào hành động quân sự của họ. Nhưng họ quên rằng châu Âu không chỉ có Anh, Pháp, Nga. Dù ba cường quốc này đang giao chiến, với sức ảnh hưởng của họ, họ vẫn có thể lôi kéo các quốc gia khác tổ chức quân đội can thiệp."

Trong niên đại này, sức ảnh hưởng của ba cường quốc Anh, Pháp, Nga quá lớn, đặc biệt là hai bá chủ Anh và Nga càng hùng mạnh. Joseph von Radowitz có lòng tin vào họ là điều bình thường. Mặc dù Áo cũng là một trong bốn cường quốc, nhưng không thể sánh vai với Anh và Nga.

Ngoại giao Đại thần Rudolph mở lời: "Thưa Ngài Thủ tướng, nếu chúng ta không xuất binh, e rằng các bang quốc nhỏ ở vùng Đức cũng không dám xuất binh, vì với thực lực của họ, căn bản không có tư cách can thiệp. Nếu tất cả mọi người không can thiệp, Vương quốc Bayern sẽ xong đời. Chờ khi Anh, Pháp, Nga phản ứng kịp thời, Áo đã tạo thành sự đã rồi. Bây giờ ba cường quốc Anh, Pháp, Nga đang quyết chiến ở khu vực Cận Đông, quan hệ giữa Áo và Nga vẫn luôn tốt đẹp, vạn nhất hai nước đạt được hiệp nghị bí mật, điều đó không phải là không thể."

Nỗi lo của Rudolph không phải là không có lý. Số lượng bang quốc Đức nhiều, nhưng các bang quốc lớn thì rất ít. Mỗi bang quốc nhỏ này nhiều nhất cũng chỉ có thể xuất binh khoảng một vạn quân, không thể tạo nên chút sóng gió nào trên chiến trường. Thực lực của Áo lại không hề yếu. Một khi tạo thành sự đã rồi, lại nhận được sự ngầm chấp thuận của người Nga, áp lực từ Anh và Pháp sẽ không đủ để buộc họ nhượng bộ.

Thủ tướng Joseph von Radowitz đáp: "Thưa Ngài Rudolph, tình huống như vậy thực sự có thể xảy ra, cho nên chúng ta nhất định phải hành động. Ít nhất phải tổ chức quân đội của các bang quốc Đức, chúng ta mới có thể phá vỡ âm mưu của Áo mà không phải trả giá quá đắt."

Tóm lại, liều lĩnh đơn đấu với Áo là điều không thể. Vương quốc Phổ muốn làm ngư ông đắc lợi cuối cùng, nên không thể đấu sống chết với Áo, làm tổn thất binh lực quý báu.

...

Anh và Pháp đặt hy vọng vào việc các bang quốc Đức xuất binh ngăn cản Áo, còn các bang quốc nhỏ này cũng tương tự đặt hy vọng vào sự can thiệp của các cường quốc. Tất cả mọi người đều muốn làm ngư ông đắc lợi, và rồi Vương quốc Bayern trở thành bi kịch, ngay khi chiến sự mới nổ ra, họ chỉ có thể cô quân phấn chiến. Trong khi các quốc gia nội bộ tranh cãi, chiến sự đã sớm bùng nổ. Chính phủ Bayern, vẫn chưa biết mình đã bị bán đứng, sau khi nhận được câu trả lời khẳng định từ các quốc gia, đang đầy tự tin động viên quân đội, chuẩn bị cho một cuộc chiến bảo vệ lãnh thổ.