Chương 946: Não động mở lớn chính phủ Sa Hoàng

Chính phủ Anh đang phải đối mặt với vô vàn khó khăn, trong khi chính phủ Pháp lại càng lâm vào tình cảnh bế tắc, không biết phải làm gì tiếp theo. Là người trong cuộc, Napoleon IV nhận được nhiều tin tức xấu hơn cả. Bề ngoài, quân Pháp sau thất bại lớn đã tập hợp lại, nhưng ít ai biết rằng họ đã phải trả một cái giá thảm khốc. Việc rút lui trong hỗn loạn không hề dễ dàng. Kẻ địch không phải kẻ ngốc, chắc chắn sẽ nhân cơ hội mở rộng chiến quả. Để rút lui thuận lợi, việc "gãy đuôi cầu sinh" là điều tất yếu. Hơn nữa, nhiệm vụ đoạn hậu phải do các đơn vị tinh nhuệ có độ trung thành cao đảm nhiệm. Nếu để các tân binh người Ý mới thành lập ở lại đoạn hậu, rất có thể khi quân Áo đến, họ sẽ phản bội ngay tại trận tiền, và một triệu quân Pháp sẽ không còn.

Tổng binh lực quân Pháp đã giảm hơn một triệu người do tử trận, bị thương, tan rã và bị bắt, trong đó có ba trăm ngàn tinh nhuệ. Tổn thất binh lực nặng nề, vật liệu và trang bị cũng không đếm xuể. Để rút lui nhanh chóng, quân Pháp thậm chí phải phá hủy trận địa pháo binh của mình. Vật liệu có thể mua lại, vũ khí trang bị có thể tái tạo, binh lực có thể bổ sung, nhưng thời gian thì không cho phép. Hội chiến này vừa kết thúc, trận công phòng Torino đã nổ ra, tiếp theo là hội chiến Luxembourg, quân Pháp chỉ có thể bị động ứng chiến.

Thượng thư Lục quân Luscinia tâu: "Bệ hạ, sáng sớm hôm qua quân Tây Ban Nha đã phát động tấn công vào vùng Roussillon. Sau cuộc chiến đấu đẫm máu của các chiến sĩ tiền tuyến, cuối cùng vào chạng vạng tối đã đánh bại địch quân."

Dù là một tin chiến thắng hiếm hoi, Napoleon IV vẫn không thể vui nổi. Rõ ràng, bị ảnh hưởng bởi thất bại của quân Pháp, người Tây Ban Nha đã không thể ngồi yên. Bất kể thực lực của họ ra sao, Pháp lại phải đối mặt thêm một chiến tuyến, áp lực quân sự sắp tới sẽ càng lớn hơn. Thấy vẻ mặt lưỡng lự của Thượng thư Lục quân, Napoleon IV chợt lạnh lòng, cười khổ nói: "Cứ nói tiếp đi, lại là nơi nào chiến bại? Trẫm chịu đựng được. Đã đến bước này rồi, còn có thể tệ hơn đến mức nào nữa?"

Tuyệt vọng, đó là cảm xúc chân thật nhất của Napoleon IV lúc này. Một loạt thất bại trên chiến trường, cùng với thất bại thảm hại về ngoại giao, đã giáng đòn mạnh vào lòng tin của ông. Chứng kiến liên minh chống Pháp ngày càng lớn mạnh, trong khi đồng minh duy nhất lại dao động không ngừng, nỗi tuyệt vọng này không ai khác có thể hiểu được.

Luscinia chậm rãi nói: "Liên quân Áo và Thụy Sĩ đã phát động tấn công vào chúng ta, các khu vực phía đông Burgundy và Auvergne đã trở thành chiến trường. Kẻ địch khí thế hung hăng, binh lực của chúng ta bố trí ở phía đông thiếu nghiêm trọng..."

Không đợi Luscinia nói hết lời, Napoleon IV đã ngắt lời: "Biết rồi, Lục quân các khanh tự xem xét mà làm đi!"

Những từ như "khó khăn", "phiền toái" đã được Napoleon IV nghe quá nhiều gần đây, đến mức ông đã chán ghét. Nếu có thể giải quyết thì không sao, điều đáng sợ nhất là những vấn đề không thể giải quyết nhưng lại cứ phải do ông giải quyết. Thà không nghe còn hơn phải nghe những điều nhức đầu như vậy. Dù sao, các đại thần có thể giải quyết vấn đề cũng sẽ tự tìm cách, chỉ báo cáo phương án giải quyết; còn những vấn đề không giải quyết được, ông cũng không thể làm gì hơn.

Theo một nghĩa nào đó, Napoleon IV là một vị quân chủ tốt. Dù gặp thất bại đồng thời trên cả quân sự và ngoại giao, ông cũng không đẩy thuộc hạ ra gánh tội. Dĩ nhiên, việc đẩy người ra gánh tội cũng không có ý nghĩa thực chất. Mặc dù có thể tạm thời hóa giải áp lực chính trị, nhưng cũng sẽ khiến mọi người "thỏ tử hồ bi" (cáo chết thỏ đau), gây ra sự bất ổn trong nội bộ chính phủ.

Thủ tướng Terence Burgin khẽ nói: "Bệ hạ, hãy chuẩn bị đàm phán ngừng chiến đi! Đến bước này, chúng ta đã không thể chiến đấu được nữa."

"Đàm phán ngừng chiến" cũng phải được tiến hành vào thời điểm thích hợp. Trước đây, khi Pháp chiếm thế thượng phong, tự nhiên có vốn để đàm phán. Bây giờ thì khác, Pháp đang ở thế yếu toàn diện về quân sự và ngoại giao. Việc nhắc đến "đàm phán ngừng chiến" lúc này gần như tương đương với "đầu hàng".

Nếu có thể, Terence Burgin tuyệt đối không muốn đầu hàng kẻ địch. Nhưng không còn cách nào khác, Pháp thực sự không thể chiến đấu được nữa. Ngọn lửa chiến tranh đã lan đến lãnh thổ Pháp. Mỗi ngày chiến tranh kéo dài sẽ mang lại tổn thất lớn cho Pháp. Nếu không tận dụng lúc này còn chút vốn liếng để đàm phán với liên minh chống Pháp, đợi đến khi họ tiến sâu hơn, điều kiện đàm phán sẽ không còn như bây giờ nữa.

Do dự một lúc, Napoleon IV thở dài, chậm rãi nói: "Nói thế nào?"

"Ngừng chiến", ông không có ý kiến. Nếu có thể, Napoleon IV không ngại ngừng chiến ngay lập tức. Vấn đề là khơi mào chiến tranh thì dễ, nhưng muốn kết thúc chiến tranh lại khó. Các quốc gia khác có thể giải quyết bằng cách nhượng bộ một chút lợi ích, nhưng Đức, Bỉ, Áo (Tam quốc) chắc chắn sẽ không từ bỏ ý định. Hai bên đã đổ máu quá nhiều, lúc này tiến hành đàm phán mà không trả giá đắt là điều không thể.

Thượng thư Ngoại giao Karel Kadlec đáp: "Người Anh đồng ý đứng ra điều đình. Chính phủ Luân Đôn cam kết sẽ cố gắng bảo đảm toàn vẹn lãnh thổ Pháp. Dựa theo tình hình quốc tế hiện tại, sau khi chiến tranh kết thúc, Áo sẽ trở nên quá lớn, điều này không phù hợp với lợi ích của các nước châu Âu. Về điểm này, kể cả người Nga cũng là đồng minh tiềm tàng của chúng ta. Các quốc gia chưa có phản ứng, chủ yếu là do thế cuộc thay đổi quá nhanh, cùng với việc thiếu một cái cớ hợp lý để tham gia."

Được rồi, Karel Kadlec cảm thấy mình sắp không thể bịa thêm được nữa. Các nước châu Âu không muốn thấy Áo độc bá, nhưng điều đó không có nghĩa là họ sẽ ra tay giúp Pháp. Đó là hai khái niệm khác nhau. Trong cuộc sống thực, lý trí thường thua cảm tính, dù sao con người không phải cỗ máy, phải bị tình cảm chi phối. Ít nhất các nước láng giềng của Pháp cũng bị tình cảm chi phối. Đối với Tây Ban Nha, Bỉ, Thụy Sĩ, cùng với một số bang quốc Ý, bất kể Áo có trở nên lớn mạnh hay không, việc tiêu diệt Pháp trước mắt quan trọng hơn. Cái gọi là lợi ích lâu dài đều là lời nói suông. Lịch sử đã cho mọi người thấy, nếu không nhân cơ hội tiêu diệt đại địch Pháp, sau này sẽ không có ngày sống yên ổn. Lợi ích lớn hơn nữa cũng không bằng an toàn của chính mình quan trọng. Đối với các nước nhỏ, sinh tồn là ưu tiên hàng đầu, dù ai làm bá chủ thì họ cũng chỉ là tiểu đệ. Trong bối cảnh này, chỉ cần Áo không độc chiếm thì sẽ không bị cô lập. Với nhiều kẻ thù như vậy, Pháp không lột một lớp da thì đừng hòng thoát thân.

Dù là tự lừa dối mình hay là mong muốn đơn phương, tóm lại chính phủ Pháp bây giờ cần hy vọng, một hy vọng có thể toàn thân rút lui.

"Hãy nói với người Anh rằng chúng ta đồng ý đàm phán, và sẵn sàng trả giá đắt cho cuộc chiến này. Thuộc địa có thể không cần, nhưng lãnh thổ chính quốc nhất định phải được bảo đảm toàn vẹn. Chính phủ hãy làm tốt công tác trấn an dân chúng. Tin tức đàm phán một khi truyền ra, chắc chắn sẽ gây ra sóng gió lớn, Pháp không thể chịu đựng thêm sự giày vò. Nếu cần thiết, trẫm sẽ thoái vị vào thời điểm thích hợp, để gánh vác trách nhiệm cho cuộc chiến này."

Nói xong, Napoleon IV dường như đã dùng hết sức lực toàn thân, trực tiếp ngả người vào ghế, không còn để ý đến mọi người nữa. Theo quy tắc chính trị của lục địa châu Âu, việc cắt đất bồi thường chiến tranh sau thất bại là chuyện rất bình thường. Đáng tiếc, chủ nghĩa dân tộc đã trỗi dậy. Đặc biệt là ở Pháp, cái nôi của chủ nghĩa dân tộc, dân chúng có mức độ khoan dung thấp hơn đối với thất bại. Trong nhận thức phổ biến của xã hội, thuộc địa cũng thuộc về tài sản, mất đi thì thôi, nhưng lãnh thổ chính quốc tuyệt đối không thể cắt nhượng. Thanh kiếm hai lưỡi chủ nghĩa dân tộc do Napoleon tự tay tạo ra, cuối cùng đã quay lại cắn chính mình, vương triều Bonaparte đang đối mặt với thách thức lớn nhất. Chỉ có giữ được toàn vẹn lãnh thổ chính quốc, và Napoleon IV chủ động thoái vị nhận trách nhiệm để xoa dịu sự phẫn nộ của dân chúng, vương triều Bonaparte mới có một chút hy vọng sống sót.

...

Tại St. Petersburg, lập trường của chính phủ Sa Hoàng cũng bị ảnh hưởng bởi sự biến đổi của thế cuộc châu Âu. Không nghi ngờ gì nữa, chính phủ Sa Hoàng chắc chắn sẽ không ra tay giúp Pháp vào lúc này. Ngay cả khi có người nhìn thấy ý nghĩa chiến lược của việc giữ vững Pháp, họ cũng sẽ không hành động ngay bây giờ. Không liên quan đến điều gì khác, chỉ vì lợi ích. Nếu vì một câu "cần thiết chiến lược" mà phải "lấy lửa trong nồi" giúp Pháp, vậy thì cần gì ngoại giao nữa?

Nguyên soái Ivanov hứng khởi nói: "Bệ hạ, thế cuộc cuộc chiến này đã rõ ràng. Người Pháp liên tiếp thất bại trên các chiến trường Trung Âu và Nam Âu, bây giờ đã vô lực xoay chuyển tình thế. Bị ảnh hưởng bởi điều này, người Tây Ban Nha cũng đã phát động các cuộc tấn công thăm dò ở biên giới. Cộng thêm việc liên quân vừa mở ra chiến trường Thụy Sĩ, người Pháp trên thực tế đã phải tác chiến trên bốn mặt trận. Nếu không có gì bất ngờ, trong vòng nửa năm tới, người Pháp sẽ chiến bại. Bây giờ là lúc chúng ta ra tay."

Kế hoạch đã thay đổi nhanh chóng. Ban đầu, chính phủ Sa Hoàng dự định tuyên bố nhưng không tham chiến, ngồi nhìn Pháp và Áo đổ máu. Đáng tiếc, người Pháp không được như mong đợi, vừa bắt đầu đã lộ ra dấu hiệu thất bại. Nếu kế hoạch tiêu hao thực lực của Áo không thể hoàn thành, chính phủ Sa Hoàng đương nhiên phải cân nhắc làm thế nào để tối đa hóa lợi ích. "Hái quả đào" là điều tất yếu, dù không lấy được quả lớn nhất, cũng phải lấy được quả lớn thứ hai. Nếu hoàn toàn không xuất binh, đợi đến khi phân chia lợi ích sau chiến tranh, quyền phát biểu của Đế quốc Nga sẽ không còn. Đừng xem Áo hứa hẹn Đế quốc Nga có thể chia sẻ hai mươi phần trăm tiền bồi thường chiến tranh, nhưng để thực hiện cam kết đó không hề đơn giản. Chỉ một tờ hiệp ước mà muốn người Pháp ngoan ngoãn móc tiền? Đừng mơ, chính phủ Sa Hoàng từng có kinh nghiệm quỵt nợ, chỉ cần nắm đấm đủ lớn thì không cho cũng không cho. Không có liên minh chống Pháp hỗ trợ, chỉ dựa vào Đế quốc Nga một mình, cũng không có khả năng đòi nợ Pháp. Đây là trạng thái lý tưởng. Vạn nhất Áo không để ý đến thể diện, kéo theo vài tiểu đệ trực tiếp chia cắt Pháp, cuối cùng một xu tiền bồi thường cũng không có, chính phủ Sa Hoàng sẽ lâm vào bi kịch.

Theo một nghĩa nào đó, việc xuất binh tham chiến lúc này không chỉ để đả kích Pháp, mà còn để bảo vệ Pháp. Thực lực mới là quyền phát biểu. Chỉ khi quân Nga xuất hiện trên lãnh thổ Pháp, chính phủ Sa Hoàng mới có đủ quyền phát biểu khi xử lý Pháp sau chiến tranh. Dù là vì nhu cầu chiến lược, hay để giành được đủ tiền bồi thường chiến tranh, chính phủ Sa Hoàng đều cần giữ được nguyên khí của Pháp. Dù sao, chỉ có nước lớn mới có thể trả tiền.

Aleksandr III do dự. Thế cuộc thay đổi quá nhanh, khiến ông có chút khó chấp nhận. Tháng trước mới quyết định xem kịch, không ngờ bây giờ lại phải xuất binh. Ông không chắc chắn hỏi: "Người Pháp thật sự không chịu đựng nổi nữa sao?"

"Đúng vậy, Bệ hạ! Tình hình thực tế còn tồi tệ hơn chúng ta dự đoán, dù sao lại tăng thêm hai chiến tuyến. Cộng thêm vùng Ý bây giờ cũng không yên ổn, chính phủ Pháp đã không còn đủ binh lực để đối phó với cuộc chiến tiếp theo." Ivanov khẳng định. Đây là kết quả nghiên cứu kỹ lưỡng của quân đội Nga. Ngay cả người lạc quan nhất cũng không cho rằng người Pháp có thể lật ngược thế cờ.

Thượng thư Ngoại giao Oscar Jimenez đề nghị: "Bệ hạ, nếu lo lắng tổn thất tham chiến quá lớn, thực ra chúng ta còn có thể lựa chọn sách lược vòng vèo. Người Anh cũng muốn giữ vững Pháp, lập trường của chúng ta trong vấn đề này là nhất quán. Hoàn toàn có thể thông qua họ làm cầu nối, trực tiếp tiếp xúc với người Pháp, sau đó đổ bộ vào Pháp từ đường biển. Đối với Áo, điều quan trọng nhất tiếp theo là thống nhất vùng Đức, cùng với việc tiêu hóa các vùng thuộc địa Pháp ở châu Phi mới chiếm được. Họ sẽ không muốn gây thêm rắc rối vào lúc này. Chỉ cần chúng ta giành trước chiếm lĩnh Pháp, khi đàm phán sau chiến tranh, quyền phát biểu của Đế quốc tự nhiên sẽ tăng lên."

Đây là sự thật. Kế hoạch chiến lược của chính phủ Vienna đã rõ ràng: chỉ cần thống nhất vùng Đức và tiêu hóa các thuộc địa Pháp ở châu Phi, Áo sẽ trở thành cường quốc số một thế giới. So với điều này, những chuyện khác đều là nhỏ nhặt không đáng kể, bao gồm cả việc làm suy yếu Pháp. Dù sao, Pháp thời kỳ đỉnh cao còn có thể bị đánh bại, một Pháp tàn phế thì càng không cần phải nói.

Trầm mặc một lúc lâu, Aleksandr III mới chậm rãi hỏi: "Ngươi làm thế nào để đảm bảo người Pháp có thể tin tưởng chúng ta? Huống hồ, ngay cả khi người Anh có thể thuyết phục chính phủ Pháp đồng ý, làm sao có thể đảm bảo đây không phải là một cái bẫy?"

Niềm tin là một vấn đề lớn. Hiện tại Pháp và Nga là kẻ thù. Chỉ bằng một cam kết mà giao vận mệnh của mình vào tay kẻ địch, người bình thường cũng không làm được. Vạn nhất quân Nga tiến vào Pháp rồi, chính phủ Sa Hoàng đột nhiên trở mặt, chính phủ Pháp muốn khóc cũng không có cơ hội. Vấn đề tương tự cũng tồn tại với chính phủ Sa Hoàng. Nói hay đến mấy cũng vô ích, nếu người Anh nửa đường trở mặt, Hải quân Hoàng gia trực tiếp đưa quân Nga xuống biển cho cá ăn, chính phủ Sa Hoàng sẽ trở thành trò cười của thế kỷ. Với mâu thuẫn giữa Anh và Nga, chính phủ Luân Đôn hoàn toàn có động cơ làm như vậy. Bất kể người khác nhìn thế nào, Aleksandr III không tin người Anh. Trước khi không thể đảm bảo an toàn cho quân Nga, ông không dám mạo hiểm với mấy trăm ngàn quân Nga.