Chương 4

Chương 4:

“Thu lai bất báo nhạn lai quy,

Lãnh tiếu nhân gian tạm phát bi

Vị báo môn nhân hưu luyến trước

Cổ sư kỉ độ tác kim sư.”

* Đạo Hạnh thiền sư

(Thu về chẳng báo nhạn theo bay

Cười nhạt người đời uổng xót thay

Thôi hỡi môn đồ đừng quyến luyến

Thầy xưa mấy lượt hoá thầy nay.)

Gia đình họ Lý chỉ có ba người, vợ chồng nhà Lý và cậu con trai lớn. Từ ngày có con, sáng nào cũng vậy, dù đông về gió rét, hai vợ chồng vẫn dậy thật sớm nhóm bếp nấu cơm.

Có lần, Đức Hưng hỏi cha:

“Sao mùa đông rét mướt thế này mà cha mẹ cũng phải dậy sớm nấu cơm, mà cơm sáng nhà mình có gì ngoài bát canh rau, bát sắn, nhiều hôm chỉ có mỗi bát canh.”

Cha hắn cười bảo:

“Ấy là phép nhà mình vậy. Từ hồi còn làm quan, cha đi sớm về khuya, thì mẹ con dậy nấu cơm sáng. Cơm chẳng nhiều, chẳng ngon, nhưng là lòng người nấu gửi vào mong người đi đường xa được ấm bụng, an lòng, không phiền não.”

Cha lại bảo thêm:

“Cơm sáng, chẳng những để no bụng, còn để biết còn có người vì mình mà dậy sớm nhóm bếp, là để nhớ mình còn một mái nhà để về. Nhưng cơm sáng phải là tay người thân nấu mới thành cơm nhà, người ngoài làm không được.”

Cha vỗ vai hắn, giọng chậm rãi:

“Sau này con lớn, ra đời, lăn lộn biết mấy năm mới có được một người nấu cho bữa cơm sáng như vậy. Có duyên thì sẽ gặp, có phúc thì giữ được. Còn nếu chưa có, cũng đừng buồn cha mẹ vẫn còn ở đây, sớm hôm nhóm bếp chờ con về ăn cơm”

Sau bữa cơm sáng, hai cha con cùng nhau xuống núi lấy nước, mùa xuân thời tiết Giang Bắc như chiều lòng con người, có một chút se se lạnh của buổi sớm, có nắng để làm dịu đi chân tay ê buốt, cũng có những tiếng chim chóc kéo về báo hiệu cây cối đua nhau đâm chồi nảy lộc.

Lý phu tử xếp lại chiếc bát sành đã mòn và gật đầu:

“Đi thôi con, để nắng lên cao nước đục.”

Hai cha con men theo con đường đất sau nhà, băng qua mấy gốc sim tím sắp nở, rồi chậm rãi xuống núi lấy nước. Dưới chân núi là sông Quế Hà, dòng sông vẫn chảy lặng như chưa từng biết đến một trận lũ, một lần cuồng phong.

Khi hai cha con đến bến, đã thấy ông lão lái đò ngồi đó, tay cầm ống vầu uống trà, chòm râu bạc rung nhẹ trong gió.

Lý phu tử chắp tay chào:

“Chào bác. Hôm nay sông yên hơn mọi hôm nhỉ”

Ông lão lái đò bật cười, giọng khàn khàn như tiếng mái chèo quệt vào mạn đò:

“Sông có ngày lặng, có ngày nổi sóng. Người cũng vậy thôi, phải không thầy?”

Đức Hưng cúi đầu chào, rồi lấy chiếc gàu tre múc nước. Ông lão nhìn hắn, nói như thể nói với mình:

“Lớn thật rồi… Hồi còn bé chỉ biết ôm mẹ khóc đòi qua sông chơi. Giờ vai gánh nước nặng, mắt nhìn xa như cha mình ngày xưa.”

Lý phu tử nhìn con, rồi nhìn sông, gật đầu:

“Nó rồi sẽ lại đi. Qua sông dễ, nhưng đi đường đời khó hơn nhiều.”

Ông lái đò châm thêm ngụm trà, nhìn mặt nước lấp lánh ánh nắng sớm:

“Qua sông, cần đò. Qua đời, cần Đạo. Sông có bến, đời có chỗ dừng. Nhưng người trẻ thường muốn bơi thẳng, quên mất nước ngầm cũng có xoáy.”

Đức Hưng cúi đầu múc nước, gió nhẹ làm tà áo hắn khẽ rung.

Một lát, ông lão quay sang hắn:

“Nhớ nghe cháu, đừng sống vội. Người không vội, mới kịp hiểu lòng mình. Người hiểu lòng mình, mới đi xa mà không lạc. Người vội, như thuyền không lái, cứ trôi mãi mà chẳng biết mình trôi về đâu.”

Ông lão lái đò đặt ống vầu xuống, đôi mắt nheo lại nhìn Đức Hưng đang cần mẫn kéo từng gàu nước đầy đổ vào thùng gỗ. Ông chậm rãi nói, giọng trầm như tiếng nước vỗ mạn thuyền trong đêm:

"Cháu trai, nhà ta ở bên kia sông, nơi dốc núi có mấy cây đào già. Ngày cháu mới sinh, thầy của cháu bồng cháu xuống đò, sang sông làm lễ đầy tháng ở nhà nội. Lúc ấy, cháu bé tí, quấn trong chiếc khăn nâu, mắt mở to nhìn dòng nước xanh ngắt, không khóc, không la. Ta bảo thầy:

“Thằng bé này, mắt sáng như sao Khuê, sau này ắt có chí vượt sông, vượt biển.” Thầy cháu chỉ cười, nói:

“Mong nó hiểu được một chữ 'Tâm' trước đã.”

Đức Hưng ngừng tay, ngẩng lên nhìn ông lão. Gió sông thổi nhẹ, mang theo hơi nước mát rượi.

“Bác ơi, chữ 'Tâm' ấy... có phải là thứ cha con luôn nói con phải giữ cho vững không?”