Chương 231: Bán đảo Bác Lân khai phát kế hoạch

Tại một tòa thành bảo cổ kính ở Praha, một vị trưởng giả đã ngoài ngũ tuần nghiêm nghị hỏi: "Holst, con đã thực sự chuẩn bị sẵn sàng chưa? Một khi đã nhận sự phân công của chính phủ, trong một thời gian rất dài sắp tới, con sẽ phải sống một cuộc đời gian khổ, đến lúc đó muốn đổi ý e rằng đã muộn."

Holst nghiêm túc đáp: "Thưa phụ thân, gia tộc Vickers đã suy tàn, trong cuộc tranh giành quyền lợi lần trước, mạng lưới quan hệ của chúng ta trong chính phủ đã tổn thất nặng nề. Muốn vào chính phủ để mưu chức vị, chỉ có thể thông qua kỳ thi công chức. Con đường này có quá nhiều đối thủ cạnh tranh, huống hồ gia tộc chúng ta vẫn luôn phát triển trong quân đội, không có ưu thế trong lĩnh vực này, con không có tự tin để thăng tiến. Thế cục ở lục địa châu Âu đang dần ổn định, trong một thời gian dài sắp tới Áo sẽ không có chiến tranh, điều này cũng cắt đứt cơ hội lập công trên chiến trường. Bây giờ là một cơ hội, với quân công tích lũy trên chiến trường, hiện tại con ở lại trong nước nhiều nhất cũng chỉ trở thành một kỵ sĩ danh dự. Gia tộc phải bỏ thêm ít tiền mới có thể đổi lấy một trang viên từ chính phủ, nhưng nếu đi đến Bán đảo Balkan bây giờ, con có thể trở thành kỵ sĩ thế tập, trực tiếp có một trang viên với diện tích gấp đôi. Trong tình huống bình thường, con phấn đấu hai mươi năm trong nước cũng chưa chắc đã thành công. Đã như vậy, tại sao không mạo hiểm một phen?"

Để tăng cường kiểm soát Bán đảo Balkan, chính phủ Viên đã tiến hành động viên trong nước. Đúng như Thủ tướng Felix dự đoán, những quý tộc cấp thấp muốn tiến xa hơn đã không thể cưỡng lại được sự cám dỗ này. So với việc mở rộng thuộc địa ở hải ngoại, Bán đảo Balkan dù sao cũng ở ngay trước cửa nhà, cho dù hiện tại có hơi nghèo khó, tương lai phát triển vẫn có thể kỳ vọng.

Là một trong những đại bản doanh của chủ nghĩa bảo thủ, Áo vẫn duy trì truyền thống cổ xưa: con trai trưởng thừa kế gia nghiệp, con thứ ra ngoài lập nghiệp. Các đại quý tộc còn có khả năng cung cấp đủ tước vị cho hậu duệ trực hệ, còn con cháu bàng chi hoặc tiểu quý tộc thì chỉ có thể dựa vào bản thân phấn đấu. Để hạn chế số lượng quý tộc trong nước và đảm bảo chất lượng quý tộc, chính phủ Viên còn đang cân nhắc ban hành một bộ "Luật Quý tộc". Một khi bộ luật này được thực thi, việc thừa kế tước vị của quý tộc nhất định phải trải qua sự khảo hạch của Nghị viện Quý tộc, con cháu ăn chơi muốn thừa kế tước vị sẽ gặp khó khăn. Trừ con trai trưởng thừa kế tước vị, ngay cả con cháu đại quý tộc nếu có được tước vị không phải do quân công cũng sẽ mất khả năng thế tập.

Vì ảnh hưởng quá lớn, hiện tại bộ luật này vẫn đang được thảo luận trong Quốc hội Quý tộc. Dù sao, bộ luật này quá bất lợi cho các quý tộc suy tàn, họ muốn thông qua khảo hạch sẽ rất khó khăn. Franz dự định sẽ thực thi bộ luật này khi mở rộng thuộc địa, để những quý tộc suy tàn này đi đến thuộc địa tìm kiếm phú quý. Cái "mâm" trong nước dù có lớn đến đâu, rõ ràng cũng không đủ để chia cho tất cả mọi người, ngay cả khi tăng thêm lãnh thổ Bán đảo Balkan, chiếc bánh này vẫn chưa đủ lớn.

Sự sụp đổ của các thuộc địa Anh, Pháp phần lớn là do phân phối lợi ích không đều, các nhà tư bản nắm giữ quá nhiều lợi ích, lại cần người khác bán mạng cho họ, làm sao có thể như vậy được? Từ xưa đến nay, chế độ phân phong đất đai luôn là công cụ đắc lực để mở rộng. Các quận huyện do triều đình trung ương trực tiếp quản lý thường xuyên bị mất đi; nhưng những vùng đất được phân phong thì rất ít khi bị chia cắt. Ngay cả khi độc lập, họ cũng không thể thoát khỏi ảnh hưởng của văn hóa bản địa. Đương nhiên, đây chỉ là một yếu tố, nguyên nhân lớn hơn vẫn là sự cố hóa giai cấp. Hoặc là làm lớn chiếc bánh để mọi người có con đường thăng tiến, hoặc là chỉ có thể cách mạng, sự lựa chọn này rất dễ dàng.

Ông lão trầm tư một lúc rồi nói: "Được rồi, ta tôn trọng lựa chọn của con. Hiện tại gia tộc không thể cung cấp quá nhiều trợ lực cho con, nhưng có thể chiêu mộ một nhóm người từ trang viên đi theo, vừa hay có thể giải quyết áp lực dân số. Những người này đời đời dựa vào gia tộc mà sống, lòng trung thành không phải vấn đề, có sự giúp đỡ của họ, ta tin con sẽ nhanh chóng mở ra cục diện mới."

Trong thời đại này, ảnh hưởng của quý tộc không chỉ vì địa vị, mà còn vì họ có một nhóm người phụ thuộc. Mặc dù chế độ nông nô đã bị bãi bỏ, nhưng sức ảnh hưởng này vẫn chưa tan biến. Hiện tại, chính phủ Áo khuyến khích các quý tộc này đến Bán đảo Balkan phát triển, không chỉ đơn thuần là để bản thân quý tộc đi. Nếu là một người đơn độc, đến một nơi xa lạ, ai thống trị ai cũng chưa chắc. Huống hồ, hiện tại các ngành sản nghiệp ban đầu đều là đất đai, quý tộc cũng không thể tự mình xuống đất trồng trọt được sao? Việc tổ chức di dân từ những người này sẽ dễ dàng hơn nhiều so với việc chính phủ Áo tự tổ chức.

Vùng Đức đông dân cư, trong thời đại nông nghiệp, đã đạt đến giới hạn sức chứa dân số, việc phân lưu một nhóm người đi vừa đúng lúc giải quyết mâu thuẫn nội bộ. Ngược lại, nhu cầu về sức lao động trong công nghiệp hóa thời này không quá lớn, Áo vẫn là quốc gia có quy mô dân số lớn thứ hai châu Âu, cộng thêm dân số trên lãnh thổ Balkan, tổng cộng đã gần chạm mốc năm mươi triệu. Bây giờ điều quan trọng nhất vẫn là thúc đẩy sự hòa nhập dân tộc, trong bối cảnh thống nhất ngôn ngữ và chữ viết, thế hệ tiếp theo lại xuất hiện một lượng lớn con lai, ai còn có thể dùng chủ nghĩa dân tộc để gây chuyện? Có thể nói, Đế quốc La Mã Thần thánh mới hiện tại, chỉ cần Franz không gây sóng gió, tiền đồ tương lai đầy hứa hẹn.

Việc khai thác Bán đảo Balkan còn có một lợi ích không ngờ, đó là giảm bớt số người di cư đến Hoa Kỳ. Dù sao, việc vượt biển trong thời đại này cũng tiềm ẩn nhiều nguy hiểm, so với một nước Mỹ xa lạ, Bán đảo Balkan ngay cửa nhà có nguy hiểm thấp hơn nhiều, lại có sông Danube kết nối giao thông thuận tiện, mười ngày nửa tháng là có thể trở về. Đặc biệt là những người có vợ con, di cư đến Bán đảo Balkan còn có thể dắt díu nhau đi, nếu đi Hoa Kỳ thì đó là sinh ly tử biệt.

Từ sau Đại Cách mạng, vùng Đức đã bùng nổ làn sóng di dân, trung bình mỗi năm có sáu bảy vạn người rời đi, vùng Áo hàng năm cũng có khoảng hai ba vạn người rời đi. Những người di dân này đã góp phần làm tăng vọt dân số Hoa Kỳ. Năm 1850, Hoa Kỳ tiếp nhận 31 vạn di dân; năm 1851, Hoa Kỳ tiếp nhận 37,9 vạn di dân. Trong khi đó, dân số toàn Hoa Kỳ năm 1850 chỉ có 23,192 triệu người, đến năm 1860 đã tăng lên 31,443 triệu người, đơn giản là đang "hack". Di dân trong thời đại này đều là thanh niên trai tráng, người già yếu bệnh tật không chịu nổi sự lắc lư trên biển, tất cả đều là sức lao động chất lượng cao. Mỗi khi nghĩ đến đây, Franz chỉ có thể cảm thán các quốc gia Nam Mỹ không có chí khí, rõ ràng điều kiện bản thân không kém, vậy mà không biết tranh giành di dân với người Mỹ. Không cần nói họ cùng nhau hành động, chỉ cần có vài quốc gia coi trọng việc thu hút di dân, phân lưu dân số Hoa Kỳ, người Mỹ sẽ không thể phát triển nhanh như vậy.

Trong tình huống này, Franz cũng không làm gì được, các nước châu Âu vẫn chưa nhận thức được mối đe dọa từ Hoa Kỳ, căn bản không có biện pháp nào hạn chế sự tăng trưởng sức mạnh của họ. Đương nhiên, ông cũng không phải là không làm gì cả, ít nhất thường xuyên đăng báo bôi nhọ "kẻ giàu xổi" Hoa Kỳ, đây cũng là chương trình giải trí mà dân chúng châu Âu yêu thích, rất được mọi người hoan nghênh. Dù sao đi nữa, việc giảm bớt vài vạn người di cư đến Hoa Kỳ, tích lũy từng ngày cũng không phải là một con số nhỏ, đây cũng là cách làm suy yếu sức cạnh tranh của đối thủ. Cần biết rằng, chính nhờ những người di dân này, người Đức đã đến sau nhưng vươn lên trở thành dân tộc lớn nhất Hoa Kỳ, có thể nói người Đức đã đóng góp công lao cực lớn vào sự trỗi dậy của Hoa Kỳ.

Tại Viên, Franz đang cẩn thận đọc "Bản Kế hoạch Phát triển Bán đảo Balkan" do Nội các đệ trình. Một quốc gia hùng mạnh không chỉ thể hiện ở diện tích lãnh thổ rộng lớn, dân số đông đảo, tài nguyên phong phú; những điều này chỉ là một trong những điều kiện cần thiết, quan trọng hơn vẫn là mức độ khai thác lãnh thổ. Đế quốc Nga rất lớn, lớn hơn cả hai châu Âu cộng lại, đơn thuần nhìn từ diện tích đất đai, tài nguyên, dân số, sức mạnh của họ lẽ ra phải như Tần Thủy Hoàng quét ngang thiên hạ, thôn tính mọi nơi. Tình hình thực tế là, Đế quốc Nga với nhiều ưu thế như vậy, đừng nói đến việc thôn tính châu Âu, bất kỳ hai nước lớn nào liên thủ cũng có thể khiến họ không chịu nổi. Vấn đề lớn nhất chính là mức độ khai thác bản địa quá thấp, nếu Đế quốc Nga bây giờ đã hoàn thành công nghiệp hóa, thì không nghi ngờ gì nữa, việc thôn tính lục địa châu Âu không phải là giấc mơ.

Đế quốc La Mã Thần thánh mới vẫn chưa có khí thế như người Nga, chỉ dựa vào hệ thống quản lý thô sơ cũng có thể vươn lên trở thành một trong những cường quốc hàng đầu. Theo Franz, nếu lãnh thổ có được không thể tiến hành khai thác hiệu quả, thì những lãnh thổ không thể chuyển hóa thành quốc lực này sẽ trở thành gánh nặng nặng nề. Ở lục địa châu Âu đã rất khó để tiếp tục mở rộng, việc phát triển sâu rộng các vùng đất hiện có mới là vương đạo.

Trước đó, chính phủ Viên đã xây dựng nhiều kế hoạch phát triển, trừ một vài bang quốc có quyền tự trị cao, các khu vực còn lại đã được đưa vào đề cương quy hoạch của chính phủ, nhiều nơi đã bắt đầu tổ chức thực hiện. Kế hoạch phát triển Bán đảo Balkan hiện tại chỉ là một ý tưởng ban đầu, con đường để thực sự áp dụng còn rất dài.

Franz suy nghĩ một chút rồi nói: "Thưa Thủ tướng, theo đề cương phát triển này, tương lai hai công quốc ở lưu vực sông Danube sẽ là vựa lúa thứ hai của Đế quốc. Nhưng chúng ta không thể không cân nhắc một vấn đề, một khi quan hệ Nga – Áo trở nên xấu đi, sản phẩm xuất khẩu của những khu vực này chỉ có thể tiêu thụ dọc theo sông Danube về vùng Đức, hoặc vận chuyển đường bộ ra biển. Còn các ngành công nghiệp đồng bộ này, nhìn qua giống như là các ngành được thiết kế đặc biệt cho người Nga, ta rất nghi ngờ liệu người Nga có sức mua mạnh như vậy không? Họ bây giờ vẫn là một đế quốc nông nô, tuy rằng tương lai sẽ tiến hành cải cách xã hội, ta cho rằng sức mua của dân thường họ, nhiều nhất cũng chỉ bằng một nửa dân chúng Áo. Nếu là các ngành công nghiệp nhắm vào thị trường Nga, tốt nhất nên đi theo hai tuyến đường: hoặc là cao cấp bán cho quý tộc của họ; hoặc là đi theo tuyến cấp thấp, bán cho bình dân, những mặt hàng này giá cả nhất định phải đủ rẻ."

Vì vị trí địa lý, kinh tế của hai công quốc ở lưu vực sông Danube tất yếu sẽ bị Áo và Nga cùng ảnh hưởng, đối nội là thị trường bản địa Áo, đối ngoại là thị trường Nga. Phát triển kinh tế cũng nhất định phải lấy hai thị trường này làm trụ cột, còn xa hơn một chút mới cân nhắc các quốc gia châu Âu khác.

Thủ tướng Felix giải thích: "Bệ hạ, tương lai quan hệ Nga – Áo, không ai có thể nói rõ. Tuy nhiên, ngay cả khi quan hệ trở nên xấu đi, khả năng họ phong tỏa chúng ta cũng rất thấp. Ngay cả khi chính phủ Sa hoàng muốn làm như vậy, các tập đoàn lợi ích trong nước họ cũng sẽ không đồng ý, với năng lực chấp hành của chính phủ Sa hoàng, căn bản không thể thực hiện được. Điểm này nhìn tình hình hiện tại cũng biết, vì chiến tranh, người Nga đã cắt đứt giao thương với Anh và Pháp, nhưng trên thực tế chỉ có Ukraine và các khu vực trung tâm Nga là thực sự cắt đứt. Nguyên nhân chính của việc cắt đứt không phải do lệnh phong tỏa của chính phủ Sa hoàng, mà là do chiến tranh đã chặn lối vận chuyển qua Biển Đen, những khu vực này đã bị hàng hóa của chúng ta chiếm mất thị trường. Hàng hóa Anh, Pháp đi vào Nga từ Biển Baltic chưa bao giờ bị cắt đứt, nguyên nhân chính không vào được khu vực trung nam là do chi phí vận chuyển quá cao, mất đi sức cạnh tranh. Về vấn đề ngành công nghiệp, những điều này chỉ là ý tưởng ban đầu, quyền lựa chọn cuối cùng nằm trong tay các nhà tư bản, sự nhạy bén của họ đối với thị trường chắc chắn vượt xa chúng ta. Chính phủ chỉ ban hành các chính sách tương ứng, sẽ không trực tiếp đầu tư vào các ngành công nghiệp nhẹ này, tin rằng các nhà tư bản sẽ làm tốt hơn."

Franz gật đầu, ông chưa bao giờ ảo tưởng về năng lực thi hành của chính phủ Sa hoàng, khả năng bị phong tỏa thực sự rất thấp. Trong lịch sử, sau khi quan hệ Nga – Áo đổ vỡ, người Nga cũng không phong tỏa sông Danube, rõ ràng khả năng gây chiến tranh kiểu này, chính phủ Sa hoàng cũng sẽ không thực sự lỗ mãng như vậy. Về vấn đề ngành công nghiệp, càng không cần phải nói, nếu Nội các chính phủ không chuẩn bị tự mình đầu tư, vậy thì cứ để các nhà tư bản tự làm, tự chịu lãi lỗ, điều này không cần vị Hoàng đế này phải bận tâm.

Từ góc độ phát triển, tương lai hai nước Nga – Áo e rằng còn sẽ trở thành đối thủ cạnh tranh về kinh tế, ngành công nghiệp trụ cột của người Nga là xuất khẩu lương thực, đây cũng là ngành công nghiệp trụ cột của Áo. Chỉ có điều Áo xuất khẩu nông sản đã qua tinh chế, còn Nga trực tiếp xuất khẩu nông sản nguyên sinh, nhưng sự cạnh tranh giữa hai bên vẫn tồn tại. Nếu tình huống này không được giải quyết, sự cạnh tranh về lợi ích ảnh hưởng đến quan hệ hai nước gần như là điều tất yếu. Theo hướng này mà nói, Franz còn không phải không may mắn, chính phủ Sa hoàng là chính phủ độc tài, trong ngắn hạn mâu thuẫn này sẽ không bùng nổ.