Chương 356: Lần thứ hai Vienna hệ thống sụp đổ

Chiến tranh Schleswig bùng nổ đột ngột, ngay lập tức khiến tình hình châu Âu trở nên nghiêm trọng và sục sôi. Chính phủ Đan Mạch yêu cầu các quốc gia dựa theo điều ước đình chiến giữa các nước Phổ ngưng chiến, đồng thời cùng hệ thống Vienna các quốc gia khác tham gia vào hiệp nghị can thiệp lần này, đồng thời trừng phạt việc vi phạm luật lệ của vương quốc Phổ.

Theo lý thuyết, chính phủ Đan Mạch cần được bảo vệ, còn vương quốc Phổ phải đối mặt với sự liên minh gây áp lực từ các nước châu Âu, thậm chí có thể phải bồi thường khoản tiền chiến tranh khổng lồ hoặc mất đất lãnh thổ để trừng phạt.

Không một chút nghi ngờ, quan hệ giữa Anh, Pháp, Nga, Áo bốn nước vốn phức tạp, nên yêu cầu của người Đan Mạch khó lòng được đáp ứng. Sau bài học của cuộc chiến tranh Cận Đông, chính phủ Anh trong nước chủ trương cô lập, cố tránh dính líu vào tranh chấp tại châu Âu.

Tại phố Downing, thủ tướng Anh đang thương lượng khi trời biến động, bàn luận vị trí và đối sách trong tình hình châu Âu. Ngoại giao đại thần Raistlin phân tích:

"Người Phổ khơi mào chiến tranh Schleswig chủ yếu vì áp lực quá lớn từ tam quốc Nga, Pháp, Áo. Bên cạnh đó, lãnh thổ của họ lại bị chia cắt làm hai, nên chính phủ Berlin luôn có ý thức lo ngại sâu sắc, sợ bị tam quốc chia cắt ngay khi không chú ý. Từ hội nghị Paris năm 1853, liên quan phân chia vùng Germany, ta từng đề nghị Phổ cùng đế quốc lập liên minh giữa các quốc gia Đức để đổi chỗ, nhưng do hai bên khác biệt quá lớn nên không thành công.

Vương quốc Phổ đánh mất cơ hội thống nhất lãnh thổ, buộc phải duy trì quân đội hùng hậu để bảo đảm an toàn. Hiện tại, người Pháp nhòm ngó vùng Rhineland, người Áo mong chiếm lại Silesia cùng vùng Sachsen, trong khi người Nga dã tâm đối với Ba Lan thuộc Phổ. Tam quốc không có động thủ vì kiềm chế lẫn nhau, lợi ích không thể đồng thuận. Áo và Pháp tranh chấp nghiêm trọng về Rhineland, Nga và Áo cũng bất đồng về Silesia.

Lợi dụng mâu thuẫn giữa các quốc gia và thế lực bản thân không yếu, vương quốc Phổ tạm thời chọn bảo toàn, nhưng nguy cơ vẫn chưa giải trừ được. Trước năm 1853, trong nước từng có kế hoạch nâng đỡ Phổ, thống nhất liên minh Đức và Phổ để khiến châu Âu đại lục cân bằng, song kế hoạch này nhanh chóng thất bại do chi phí quá cao và hiệu quả thấp. Một quốc gia mới được thành lập cũng sẽ đối mặt vô vàn tai họa.

Chính phủ Vienna, để bảo vệ vị thế lãnh đạo tại vùng Germany, có thể thỏa hiệp cùng Pháp và Nga đổi lấy sự bất toàn của thống nhất Germany. Ví dụ, Pháp chiếm sông Rhine thuộc Tây Germany, Áo buông tha vùng Italy, Nga chiếm Đông Phổ, Tây Phổ, Pomerania, Pawson, Silesia và một phần Ba Lan thuộc Áo; Áo giữ lại phần còn lại của Germany.

Để tránh tình huống tồi tệ nhất, chúng ta đã chia vùng Germany thành ba phần, thúc đẩy sự thành lập lần thứ hai của hệ thống Vienna, giúp châu Âu đại lục duy trì bình ổn hơn mười năm. Sau khi Pháp thôn tính vương quốc Sardinia, ai cũng nhận ra Vienna hệ thống đã sắp đến hồi kết, còn Phổ thì cảm nhận nguy hiểm sâu sắc.

Họ chọn tiến hành cuộc quân sự mạo hiểm vào lúc Nga suy yếu nhất, dù cũng là biện pháp bất đắc dĩ. Chỉ cần châu Âu đại lục rung chuyển, Phổ cũng khó tránh bị vạ lây. Chính phủ Berlin muốn lợi dụng các nước châu Âu, trong đó có chúng ta, không muốn thấy Nga hoàn thành cải cách và cổ vũ trở thành đại quốc đe dọa.

"Nâng đỡ vương quốc Phổ là bất khả thi. Đây là thời đại công nghiệp, chúng ta đâu có thể chỉ ngồi mà cho họ tìm thị trường? Tuy nhiên, chống đỡ họ để gây tổn hại cho Nga thì khả thi hơn. Nếu có thể tận dụng cơ hội này, liên kết các nước châu Âu triệt hạ đường lối cải cách của Nga, thậm chí phân liệt Nga thì tuyệt vời." — Tài chính đại thần Agarwal nhấn mạnh.

Đây là vấn đề thực tế, lịch sử cho thấy Anh từng hỗ trợ nhiều quốc gia, nhưng có hạn chế nhiều. Trên đại lục châu Âu không tồn tại kẻ ngu ngốc nào để đem lại lợi ích cho Phổ, láng giềng Phổ cũng chẳng dễ chịu. Nói trắng ra, bánh ngọt đã bị chia hết, quốc gia mới trỗi dậy chỉ có thể xâu xé đế quốc cũ, mà Nga, Pháp, Áo không để cho Phổ cơ hội đó. Anh ta nâng đỡ mạnh thì Phổ càng dễ chết hơn.

Tổng trưởng Hải quân Edward phản bác: "Không hề đơn giản như vậy. Nếu Nga dễ dàng sụp đổ, họ không xứng là đối thủ lớn nhất của chúng ta. Cho dù Ba Lan độc lập hay vương quốc Phổ đều chỉ tạo ra rắc rối nhỏ cho Nga, trừ khi Pháp và Áo trực tiếp xuất trận. Ta không nghĩ hiện tại có thể thuyết phục Pháp Áo liên minh để đàn áp Nga.

Người Áo luôn giữ liên minh với Nga, lo sợ Nga trở thành kẻ xâm lược đối thủ, thậm chí không tiếc bỏ mặc Nga vào bán đảo Balkans. Họ cùng Nga tiếp giáp nhiều vùng, trừ phi có thể khiến Áo tin rằng có thể đánh bại Nga toàn diện, bằng không chính phủ Vienna không dám liều lĩnh. Ta đề nghị kiểm soát mức độ hỗ trợ, thêm chút rắc rối cho Nga là đủ. Một giải pháp triệt để để giải quyết vấn đề Nga phi thực tế, không cần liều mạng."

Ngoại giao đại thần Raistlin nói: "Ta cũng đồng tình hỗ trợ có giới hạn, có thể cung cấp tiền vay, vũ khí cho vương quốc Phổ và Ba Lan độc lập mà không cần trực tiếp chiến đấu. Chính phủ Sa Hoàng có vấn đề nhưng quân đội vẫn ổn. Vùng Ba Lan mất quân là do điều động người bản địa, không đại diện cho thực lực chính thức của Nga. Lần này nếu làm hao tổn một phần sức mạnh Nga, trì hoãn cải cách thì là thành công."

Tại Paris, chính phủ Pháp gần như quyết định tương tự Anh: giao tiền, cung vũ khí, cho tình nguyện viên, nhưng không trực tiếp xuất binh. Napoléon III còn thủ lợi từ tình thế hỗn loạn, tiến cướp lãnh thổ không phải của Nga mà là đồng minh Phổ, khi thành công chiếm Sardinia làm dấy lên dã tâm Pháp.

Giới tư bản thúc ép giá nhập khẩu tăng để ứng phó tình trạng thiếu hụt, liên tục vận động chính phủ can thiệp vùng Rhineland. Lực lượng tư bản mạnh mẽ, làm ảnh hưởng không tránh khỏi đến chính quyền Pháp. Không còn lựa chọn, Napoléon III tỉnh táo nhận thức rằng các hiệp ước liên minh phòng thủ không phải chuyện đùa; nếu vượt qua giới hạn có thể gây nên một liên minh chống Pháp.

Khả năng xảy ra cao tới 80%, nên Napoléon III không dám liều. Nếu tham chiến cũng phải lôi kéo đồng minh chia sẻ gánh nặng quốc tế. Việc ủng hộ Phổ không phải vì bơm thêm năng lượng cho Berlin. Dù thắng hay thua, Pháp đều có lợi. Nếu Phổ may mắn đánh bật Nga khỏi vị thế bá chủ châu Âu, họ càng thu lợi lớn.

Về việc Phổ có thể trở thành cường quốc hay không hoàn toàn nằm ngoài tầm kiểm soát của Napoléon III. Nếu định mở rộng thì cũng chỉ có thể trên đất mới. Nếu Phổ dám chiếm đất của người Nga thì các nước châu Âu sẽ chống lại ủng hộ, đơn giản là thỏa mãn lòng dân. Điều kiện tiên quyết là chính phủ Sa Hoàng phải còn tồn tại, quyền lợi không thể toàn thắng, phần lớn vẫn sẽ bị mất mát.

Chẳng còn nghi ngờ, quyết định của Anh và Pháp đồng nghĩa với sự sụp đổ lần hai của hệ thống Vienna. Hai nước lớn đi đầu trong việc phá vỡ quy tắc, làm sao hệ thống ấy còn duy trì được? Anh và Pháp tỏ rõ lập trường, còn Franz đương nhiên không muốn uổng công duy trì hệ thống vô ích.

Sau vài chục năm phát triển, Áo đã có biến chuyển mạnh mẽ, đủ sức đứng vững trước hỗn loạn ở châu Âu. Thành tố kiên trì hệ thống này hiện chỉ còn lại đế quốc Nga, họ phải giữ gìn hệ thống này vì lợi ích bản thân.

Ví dụ như trong cuộc chiến Schleswig, chính phủ Sa Hoàng dùng hệ thống Vienna lần hai làm cơ sở pháp lý để lên án Phổ. Có lý do pháp lý trong tay, dư luận châu Âu phần lớn ủng hộ Đan Mạch, tạo áp lực khiến chiến tranh bị xem như hành động xâm lược của Phổ.

Dư luận ép buộc, Anh Pháp chỉ dám âm thầm chống Phổ, trên mặt thì liên minh Đức và Áo ra tay khiển trách Phổ. Không bị chỉ trích cũng không đồng nghĩa ủng hộ, dân chúng vùng Germany mất niềm tin vào chính phủ Phổ sau chiến tranh Schleswig.

Báo Munich công kích Phổ là bọn cướp bóc, tố cáo chính phủ Phổ vì khó khăn tài chính mà xuất động quân đội đi cướp của Đan Mạch, không phải để bảo vệ chủ quyền Germany. Tư liệu chiến tranh cho thấy quân đội Phổ có cướp bóc, nhưng thời ấy các quân đội châu Âu đều thế. Nếu không cướp bóc ở lãnh thổ mình thì được coi là nghiêm túc về quân kỷ.

Báo Vienna cho rằng chính phủ Phổ không có tiền nên lợi dụng chiến tranh Schleswig để lừa tiền quyên góp từ dân. Cư dân có quyền lên tiếng nên nhiều người vẫn còn nhớ sự việc mới đây. Dù đã qua vài chục năm, chính phủ Phổ vẫn thường bị dân chúng lên án.

Theo ý dân, Bộ Ngoại giao Vienna trước tiên tuyên bố trung lập. Đó là sự chống đỡ không thật sự, chỉ là lời trên môi chứ không có hành động thật. Chính phủ Phổ dù mang danh bảo vệ chủ quyền Germany cũng không dám lên tiếng, khiến dân tộc chủ nghĩa Germany vô cùng bất mãn.

Dự tính thu phục hai công quốc của Phổ cũng phải bỏ, nhiều người lo ngại Phổ sẽ hoàn toàn tách rời Germany, học tập Thụy Sĩ hay Hà Lan, tự thành hệ thống riêng.