Chương 385: Lợi ích chất xúc tác

Cách Venice hơn mười dặm, trong một tòa thành cổ kính, Tử tước Orabi đang long trọng tổ chức yến tiệc chào mừng Nam tước Fiquene, người vừa trở về không lâu. Đây không phải lần đầu tiên Fiquene đến đây, nhưng khác với lần trước, quy cách yến tiệc lần này cao hơn rất nhiều. Có thể thấy, Tử tước Orabi rất nhiệt tình, không như lần trước chỉ là một lời mời mang tính lễ nghi.

"Nghèo ở chợ không ai hỏi, giàu ở thâm sơn có bà con xa." Nam tước Fiquene đã thấm thía điều này. Mười năm trước, khi ông vay nợ để phát triển thuộc địa, không ít người đã chế giễu; cho đến ngày nay, những lời giễu cợt năm xưa đã biến thành ca ngợi. Dù ông ở tận châu Phi xa xôi, nhưng đối với các quý tộc thông tin nhanh nhạy, điều đó không phải là trở ngại.

Thời thế đã khác, mười năm trước, châu Phi trong mắt mọi người là nơi "độc trùng mãnh thú ẩn hiện, tật bệnh ôn dịch hoành hành"; giờ đây, châu Phi đã trở thành "cánh đồng hy vọng". Người thành công không bị chỉ trích, Nam tước Fiquene nghiễm nhiên tận hưởng đãi ngộ của một người thành công, khiến lòng hư vinh của ông được thỏa mãn.

Không ít quý tộc Áo phát triển ở châu Phi, nhưng khi phân bố trên lục địa rộng lớn đó, họ hiếm khi gặp nhau. Huống hồ, ai cũng bận rộn làm giàu, mấy ai có thời gian nhàn rỗi để ngày ngày tổ chức yến tiệc?

Fiquene tham gia yến tiệc không phải không có mục đích. Muốn thúc đẩy quá trình bản địa hóa thuộc địa, không thể thiếu sự ủng hộ của các quý tộc bản xứ. Hiện tại, ngoài những người phát triển ở châu Phi, các nhà tư bản bản xứ cũng là một lực lượng chính ủng hộ bản địa hóa, nhưng vẫn còn rất thiếu. Áo không phải Anh hay Pháp, các nhà tư bản có tiếng nói rất thấp trong chính trị. Ngay cả những quý tộc như Nam tước Fiquene, những người phát triển ở châu Phi, cũng có tiếng nói trong chính trị cao hơn các nhà tư bản. Lực lượng chính thúc đẩy bản địa hóa thuộc địa lần này chính là những quý tộc như họ.

Việc nói rằng "thông qua năm người có thể liên hệ với tất cả mọi người trên thế giới" có lẽ là quá khoa trương; nhưng thông qua năm quý tộc để liên kết toàn bộ giới quý tộc Áo thì không có gì khó khăn.

***

Nam tước Fiquene cười ha hả nói: "Orabi, thoáng cái mười năm không gặp, không ngờ Harrington, Gardner và De Winton đã lớn đến vậy, nhìn ra được họ cũng sẽ trở thành những quân nhân ưu tú."

Tử tước Orabi đương nhiên đáp: "Đúng vậy, ta rất tự hào về mấy đứa chúng nó."

Nhập ngũ là truyền thống của giới quý tộc Áo. Con em quý tộc từ nhỏ đã phải tiếp nhận huấn luyện quân sự, trở thành một quân nhân ưu tú là mục tiêu của rất nhiều con em quý tộc. Khiêm tốn ở châu Âu không phải là một đức tính tốt, điều đó chỉ khiến người ta cho rằng là biểu hiện của sự giả dối. Tử tước Orabi tin rằng con trai mình sẽ trở thành quân nhân ưu tú, ông chỉ quang minh chính đại thừa nhận, đó là suy nghĩ thật lòng của ông.

Nam tước Fiquene quan tâm hỏi: "Ngài định cho chúng nó phục vụ lục quân, hay hải quân?"

Những năm gần đây, địa vị của Hải quân Áo tăng mạnh, gần như có thể sánh ngang với Lục quân. Rất nhiều con em quý tộc ban đầu chọn vào hải quân đã nắm bắt cơ hội mở rộng lớn này của hải quân mà "lên như diều gặp gió", một bước lên mây. Giờ đây, con em quý tộc có thêm một lựa chọn khi phục vụ — hải quân.

Orabi tự hào nói: "Harrington và De Winton phục vụ lục quân, Gardner phục vụ hải quân. Chúng nó đều thi đậu trường quân đội. Harrington học ở Học viện Chỉ huy Pháo binh Vienna, đã tốt nghiệp và hơn một tuần nữa sẽ nhập ngũ. Gardner và De Winton lần này trở về là để tiễn nó nhập ngũ. De Winton học ở Học viện Chỉ huy Bộ binh Munich, mới lên năm thứ ba; Gardner thì học ở Học viện Hải quân Áo ngay trước cửa nhà, vừa mới lên năm nhất. Fiquene, ngài về đúng lúc, nếu chậm hơn chút nữa thì sẽ không gặp được chúng nó."

Đây là một điển hình của việc "đặt cược hai đầu". Với sự phát triển không ngừng của các thuộc địa hải ngoại, các quý tộc thông tin nhanh nhạy đã nhận thức được tầm quan trọng của hải quân. Trong tình hình chưa xác định trọng tâm chiến lược tương lai của quốc gia, nhiều quý tộc đều "đặt cược hai đầu". Hơn nữa, xung đột giữa lục quân và hải quân Áo không lớn, làm như vậy cũng không sao.

Cả ba con trai đều thi vào trường quân đội, Orabi quả thực có lý do để tự hào. Mặc dù quý tộc có xuất phát điểm cao hơn bẩm sinh, nhưng các trường quân đội của Áo cũng không dễ vào. Cả nước có tổng cộng 9 trường quân đội lục hải quân, số lượng trúng tuyển hàng năm chỉ hơn 3.500 người, trong khi số lượng thí sinh dự thi chưa bao giờ thấp hơn một trăm ngàn. Đây là tác động từ chính sách giáo dục bắt buộc.

Số lượng người được giáo dục cơ bản tăng mạnh, những học sinh có thành tích tốt thi đậu trung học có thể xin vay hỗ trợ để tiếp tục học tập, điều này trực tiếp dẫn đến số lượng học sinh trung học tăng vọt. Tuyển sinh vào trường quân đội Áo và tuyển sinh đại học là tách biệt, thí sinh có thể dự thi cả hai bên, vì thời gian giữa hai kỳ thi cách nhau ba tháng, sẽ không ảnh hưởng đến kết quả trúng tuyển của nhau.

Không nghi ngờ gì, đây là thời đại "thiên quân vạn mã qua cầu độc mộc". Dù là đại học hay trường quân đội, học sinh đều phải báo danh trước. Những học sinh "từ gốc rễ" có thể vươn lên, nếu không phải là "học bá" thì cũng không kém là bao, ít nhất là trong các môn văn hóa. Dù bị hạn chế về tài nguyên, giáo dục mà họ nhận được không thể so sánh với con em quý tộc, nhưng luôn có những "người mới" và "người may mắn" xuất hiện.

Nếu chỉ cạnh tranh với học sinh "gốc rễ", thì cũng không đáng kể. Vấn đề là cạnh tranh nội bộ trong giới con em quý tộc cũng rất khốc liệt. Thời đại này, Áo không thịnh hành con một, mỗi gia đình cơ bản đều có ba đến năm người con trở lên. Còn có số lượng đông đảo con em của các chi nhánh quý tộc, những người này tuy không có tước vị để thừa kế, nhưng không có nghĩa là con cái của họ được giáo dục kém hơn.

Hiện nay, tầng lớp trung lưu của Áo cơ bản đều là những người này. Bác sĩ, giáo sư, luật sư, tiểu thương nhân, phần lớn tổ tiên đều là quý tộc. Những người "gốc rễ" thuần túy có thể quật khởi quá ít. Không có kiến thức nền tảng, không có mạng lưới xã hội, những người may mắn có thể vươn lên đều là "thiên mệnh chi tử".

Hiện tại, tỷ lệ học sinh quý tộc trong các trường đại học Áo chỉ có 31,1%, học sinh gia đình bình thường thậm chí chỉ có 1,2%, số còn lại đều thuộc tầng lớp trung lưu này. Trong các trường quân đội, con em quý tộc vẫn chiếm vị trí chủ đạo, khoảng 64,8% tổng số học sinh. Tầng lớp trung lưu chiếm 34,3% tổng số học sinh. Học sinh xuất thân từ gia đình bình thường có thể bỏ qua, còn không nhiều bằng du học sinh.

Không còn cách nào khác, đây chính là kết quả của sự cạnh tranh công bằng. Thực tế tàn khốc là vậy, ngay từ khi bắt đầu giáo dục công lập bắt buộc, họ đã thua ngay từ vạch xuất phát. Ở giai đoạn tiểu học, học sinh gia đình bình thường chiếm đa số, nhưng đến giai đoạn trung học, học sinh gia đình bình thường lại trở thành thiểu số. Bề ngoài, tỷ lệ học sinh tiểu học lên trung học của Áo khoảng 8%. Tuy nhiên, khi giáo dục bắt buộc kết thúc, con cái của người giàu gần như 100% có thể học lên, tỷ lệ này cứ thế bị kéo lên.

Học sinh "gốc rễ" xuất thân từ gia đình bình thường, nếu không phải là "học bá", cơ bản không có nhiều cơ hội. Họ phải nằm trong top 1% trong kỳ thi lên cấp mới có thể nhận được học bổng. Điều này vốn dĩ là dành cho thiên tài. Trong thời đại tài nguyên giáo dục có hạn, Áo lựa chọn giáo dục tinh hoa hóa. Các trường quân đội là rõ ràng nhất, học sinh được huấn luyện quân sự nghiêm ngặt từ nhỏ đương nhiên chiếm ưu thế, nhưng điều này đòi hỏi đầu tư lớn, không phải gia đình bình thường có thể gánh vác. Thành tích văn hóa của người bình thường dù cao đến mấy, cộng thêm các hạng mục thi chuyên nghiệp, vẫn chỉ có số phận bị đào thải. Có thể nói, thi càng nhiều môn, học sinh bình thường càng ít cơ hội.

Nâng cao chất lượng các trường giáo dục công lập, tăng cường các trường chuyên ngành này. Đáng tiếc, ý tưởng tốt đẹp này chỉ có thể nghĩ mà thôi. Tăng thêm một môn học đồng nghĩa với việc tăng thêm một khoản chi phí giáo dục. Nếu làm giáo dục bắt buộc theo tiêu chuẩn của con em quý tộc, đủ để chính phủ Vienna phá sản mười lần. Trừ khi nhu cầu về nhân tài bình thường trong xã hội tăng lên, nếu không việc mở rộng tuyển sinh đại học là không thể, giáo dục đại học thời đại này quá đắt đỏ.

Hiện nay, ngay cả con em quý tộc có thể tiếp nhận giáo dục đại học hoặc trường quân đội cũng không vượt quá 35%. Dĩ nhiên, các trường kỹ thuật cấp thấp hơn, hoặc các trường đại học "gà rừng", thì không có hạn chế, có tiền đều có thể học.

Nam tước Fiquene bình tĩnh nói: "Thật sao, xem ra ta thật sự rất may mắn!"

Tử tước Orabi khẳng định đáp: "Dĩ nhiên!"

Nam tước Fiquene nhấp một ngụm rượu nho nhỏ, tiếp tục hỏi: "Harrington phục vụ binh chủng nào, có chuẩn bị đến khu vực châu Phi phát triển không? Cơ hội lập chiến công ở đó phải lớn hơn nhiều."

Đây là Nam tước Fiquene đang ra điều kiện. Không còn cách nào khác, muốn nhận được sự ủng hộ của các quý tộc bản xứ cho việc hợp nhất thuộc địa, đương nhiên phải dùng lợi ích để nói chuyện. Đa số quý tộc đều phải đối mặt với một vấn đề: con cháu đời sau rất nhiều, nhưng tước vị lại chỉ có một. Con trai trưởng thừa kế tước vị, vậy những người con thứ sau đó sẽ được sắp xếp thế nào?

Theo thông lệ vùng Đức, nếu có tiền, họ còn có thể chia một phần sản nghiệp cho những người con thứ. Nếu không có tiền, hoặc là để họ tự ra ngoài bươn chải, hoặc là đưa họ vào nhà thờ làm cha xứ. Sau cải cách tôn giáo, "mỡ" của nhà thờ đã không còn nhiều như vậy. Các nhà thờ ở khu vực kinh tế phồn hoa còn tốt, có nhiều hoạt động kiếm tiền, nếu không may mắn được phân đến khu vực nghèo khó, thì chỉ có thể "ăn rau ăn cỏ".

Việc ra ngoài bươn chải chỉ phù hợp với những người sa cơ lỡ vận. Phần lớn đều lợi dụng mạng lưới quan hệ gia tộc để tìm cho họ một công việc tử tế. Các chi nhánh quý tộc, hoặc tầng lớp trung lưu được "chuộc lại" chính là từ đó mà ra. Cơ hội ở bản xứ ít, cạnh tranh khốc liệt, nhưng đến thuộc địa thì khác. Nếu có của cải, chịu đầu tư tài nguyên thì đều có thể "đập" ra một tước vị. Nếu nhận được sự hợp tác của "địa đầu xà", thì độ khó này còn có thể tiếp tục giảm xuống. Dù sao, chiến tranh đối với thuộc địa là chuyện thường xuyên xảy ra.

Ngoài việc lập quân công, họ cũng có thể tham gia vào chính phủ thuộc địa để phát triển. Một khi quá trình bản địa hóa thuộc địa được thông qua, những chức quan này cũng sẽ "nước lên thì thuyền lên". Hoặc giả là kinh doanh ở thuộc địa, mở đồn điền, những con đường này đều khả thi, hơn nữa tỷ lệ thành công còn rất cao.

Orabi đã động lòng. Việc ông tiếp đãi Nam tước Fiquene với quy cách cao như vậy, ngoài mối quan hệ anh em họ hàng, ông còn chuẩn bị đầu tư tài nguyên để mấy người con trai của mình có được tước hiệu quý tộc. Đừng thấy mấy người con trai của ông đều vào trường quân đội, nhìn qua tiền đồ xán lạn. Trên thực tế, Orabi hiểu rõ, trong thời bình, rất ít người có thể thăng tiến. Đừng nói là hậu duệ của tử tước, ngay cả những người mang tước hiệu công tước vào quân đội, đến khi giải ngũ cũng chưa chắc đã có thể trở thành tướng quân. Không có chiến công, mọi người chỉ có thể "nấu thâm niên". Dù sao, ai cũng được giáo dục quân sự từ nhỏ, năng lực của ai cũng không quá kém. Không có cách nào chứng minh năng lực của ngài vượt trội hơn người khác một bậc, vậy dựa vào đâu mà được cất nhắc trước?

Quân đội là nơi dùng thực lực để nói chuyện, cách tốt nhất chính là dùng chiến công để nói chuyện. Tiếc nuối là chiến tranh thời đại này, nhiều nhất cũng chỉ là thuộc địa ức hiếp thổ dân, hoặc là "sư nhiều cháo ít".

Orabi suy nghĩ một chút nói: "Vẫn chưa xác định, hiện tại nó chỉ là tân binh chưa nhập ngũ, cách thời điểm phân bổ đơn vị ít nhất còn nửa năm. Nếu đến thuộc địa châu Phi, vậy thì phải làm phiền ngài chú chiếu cố."

Không nghi ngờ gì, Orabi vẫn chưa quyết định. Là một quý tộc lão làng, ông vẫn có không ít mối quan hệ trong quân đội, việc lợi dụng những mối quan hệ này để quyết định đơn vị phục vụ của con trai không phải là điều khó khăn. Nhưng thúc đẩy bản địa hóa thuộc địa thì không đơn giản như vậy. Giống như nhiều người khác, Orabi cũng đang lo lắng rằng sau khi thuộc địa được bản địa hóa, sản nghiệp của gia đình mình sẽ bị ảnh hưởng. Dù sao, thuộc địa không có gì nhiều, chỉ có đất đai là nhiều. Một khi nhiều đất đai như vậy được khai thác, nông sản phẩm ước chừng sẽ bị tác động đến mức giá "cải thảo".

Không nhận được câu trả lời chính xác, Nam tước Fiquene vẫn phong độ phơi phới đáp: "Dĩ nhiên, ta là chú của nó mà!"

Trong lòng ông chỉ có thể thầm than, đã không kịp thời điểm tốt, nếu mấy người con trai của Orabi lớn hơn chút nữa thì tốt. Tốt nhất là vừa mới giải ngũ khỏi quân đội, khi đang lo lắng về tiền đồ. Như vậy không cần ông mở lời, đám tiểu tử này sẽ giúp thuyết phục cha mình.

Trong bữa tiệc này, Nam tước Fiquene đã lần lượt thuyết phục ba quý tộc ủng hộ bản địa hóa thuộc địa. Những người này cơ bản cũng là vì thế hệ kế tiếp mà ủng hộ. Việc thuộc địa tác động đến nông nghiệp bản xứ, đó là mối lo của những quý tộc có nhiều đất đai. Nếu không có đất đai, còn bận tâm những điều này làm gì?

Sau khi đất đai được "chuộc lại", đất đai trong tay quý tộc Áo trên thực tế đã không còn nhiều. Cho đến nay, đất đai trong tay quý tộc đã giảm xuống dưới 20% tổng diện tích đất cả nước. Kể từ khi các thuộc địa hải ngoại được mở ra, bao gồm cả hoàng thất, rất nhiều đại quý tộc cũng đang lần lượt bán tháo đất đai trong tay. Đây là do lợi ích quyết định. Dùng số vốn bán đất đai để mở đồn điền ở hải ngoại, thường có thể thu được diện tích đất gấp mấy lần, thậm chí mười mấy lần so với trước. Mặc dù đất đai thuộc địa không đáng bao nhiêu tiền, nhưng điều đó không ảnh hưởng đến giá trị của cây công nghiệp được sản xuất trên những vùng đất này. Hoặc giả lợi nhuận trên mỗi mẫu đất không bằng ở bản xứ, nhưng không chịu nổi đất đai nhiều! Về số lượng, lợi nhuận cũng tăng lên.

Sự xuất hiện của các đồn điền lớn cũng thúc đẩy tiến bộ kỹ thuật canh tác nông nghiệp. Nông nghiệp cơ giới hóa ở các thuộc địa châu Phi của Áo không ngừng tăng tỷ lệ phổ cập. Đáng tiếc, động cơ đốt trong vẫn chưa ra đời, máy hơi nước quá cồng kềnh, một chút cũng không tiện lợi.

Dưới sự kích thích của lợi ích, những người thực sự thúc đẩy bản địa hóa thuộc địa ở hậu trường, trên thực tế vẫn là các đại quý tộc do Franz đứng đầu. Chỉ có điều mọi người chú ý đến ảnh hưởng chính trị, không trực tiếp bày tỏ lập trường. Thay vào đó, họ đẩy những tiểu quý tộc như Nam tước Fiquene ra xung phong hãm trận, thăm dò phản ứng của dân chúng trong nước.