Chương 927: Britain lựa chọn

Trong khi chính phủ Nhật Bản còn đang do dự, cuộc đàm phán Anh – Pháp cũng đã bước vào thời khắc then chốt. Người Pháp, lâm vào thế bị động về chiến lược, không có đủ tự tin để đưa ra các điều kiện, đành phải nhượng bộ lớn đối với người Anh. Cuộc đàm phán diễn biến theo hướng có lợi cho Anh vốn là một điều đáng mừng, nhưng Thủ tướng Gladstone lúc này lại không thể vui nổi.

“Chiến trường châu Phi thực sự không thể cứu vãn sao?”

Đi đêm lắm thì có ngày gặp ma. Chính sách cân bằng châu Âu kéo dài nhiều năm của Anh giờ đây lộ ra sơ hở chết người, và có nguy cơ sụp đổ. Không còn cách nào khác, sự thể hiện của người Pháp trên chiến trường kém xa so với những lời lẽ ồn ào thường ngày của họ, khiến chính phủ Luân Đôn đưa ra phán đoán chiến lược sai lầm. Dù có muốn chấp nhận hay không, Gladstone cũng phải thừa nhận: quân Pháp hùng mạnh ngày xưa không còn tồn tại, nước Pháp không có Napoléon đã mất đi thực lực để áp đảo châu Âu.

Chiến tranh diễn ra đến nay, quân Pháp vẫn chậm chạp không thể đột phá trên lục địa châu Âu, trong khi lục địa châu Phi lại bị Áo áp đảo, thế cục ngày càng bất lợi cho Pháp.

“Từ góc độ quân sự, việc Pháp thuộc châu Phi thất thủ chỉ là vấn đề thời gian, người Áo đã nắm giữ quyền chủ động chiến lược. Nếu không phải thế cục không thể cứu vãn, người Pháp kiêu ngạo cũng sẽ không dễ dàng cúi đầu trước chúng ta như vậy,” Đại thần Lục quân Rosario mỉa mai nói.

Quan hệ Anh – Pháp vẫn luôn không hòa thuận, đặc biệt đối với lục quân Anh, Pháp chính là nỗi đau vĩnh viễn của họ. Nếu không phải bị người Pháp đẩy ra khỏi châu Âu, Anh cũng sẽ không trở thành một quốc gia thuần túy về hải quyền, và họ cũng không đến nỗi phải làm “tiểu đệ” cho hải quân.

Nhìn vị Đại thần Lục quân có vẻ hả hê, Gladstone cau mày. Thấy người Pháp gặp xui xẻo tuy là một chuyện đáng mừng, nhưng cái giá phải trả là Áo muốn độc chiếm, thì lại không còn mỹ mãn nữa. Mở bản đồ ra sẽ thấy, một khi để Ai Cập rơi vào tay Áo, một “cự vô phách” xuyên Á – Phi – Âu sẽ xuất hiện. Trong thời đại đế quốc thực dân cá lớn nuốt cá bé này, một “cự vô phách” như vậy chắc chắn sẽ không an phận nằm yên.

Ban đầu, Áo đã độc chiếm lục địa châu Phi, Anh cùng với Pháp, Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha và các đế quốc thực dân khác cộng lại mới có thể miễn cưỡng chống lại họ. Nếu Pháp bị đánh bật ra, châu Phi thuộc Anh chắc chắn sẽ trở thành mục tiêu tiếp theo của Áo. Mất đi châu Phi thuộc Anh, con đường tươi sáng của Anh đến Ấn Độ sẽ bị chặn lại. Điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, Thủ tướng Gladstone cũng không dám tiếp tục suy nghĩ.

Tóm lại, để Áo nắm giữ bá quyền châu Âu, rồi độc bá châu Phi, đối với Anh mà nói tuyệt đối là một thảm họa.

“Thế cục bây giờ vô cùng tồi tệ, những tên Gallo ngu xuẩn đáng chết đã mất đi sự dũng mãnh của tổ tiên, chỉ còn lại tài chém gió, tệ hơn nữa là chúng ta lại không thể nhìn tên ngốc này thất bại. Một khi vùng Ai Cập rơi vào tay Áo, liên minh chống Pháp có thể lợi dụng ưu thế tuyệt đối về nhân lực và vật lực để nghiền nát người Pháp, cho dù Napoléon sống lại cũng không thể cứu vãn thế cục. Việc người Pháp chiến bại không cần phải vội, mấu chốt là chúng ta không thể để Áo dễ dàng giành chiến thắng. Nếu không lợi dụng cuộc chiến này để tiêu hao lớn thực lực của họ, tương lai chúng ta cũng đừng nghĩ có ngày sống dễ chịu.”

Từ phương diện tình cảm cá nhân, Gladstone không muốn ra tay tiếp viện người Pháp, nhưng không còn cách nào, ai bảo quân Pháp ở Ai Cập lại thất bại chứ? Hai ngày trước, phòng tuyến Suez mà người Pháp dày công xây dựng đã bị phá vỡ, ngọn lửa chiến tranh đã lan đến thủ phủ Ai Cập. Nếu không viện trợ nữa, Ai Cập thuộc Pháp sẽ đổi chủ. Anh không thể gánh chịu hậu quả của việc Áo nắm giữ Ai Cập, chính phủ Anh nhất định phải ra tay kéo người Pháp một tay.

Rosario lắc đầu: “Thưa Ngài Thủ tướng, thế cục bây giờ quả thực rất tồi tệ, nhưng chúng ta cũng phải đối mặt với thực tế. Ưu thế của Áo ở lục địa châu Phi quá lớn, trừ phi người Pháp có thể rút hàng triệu quân chủ lực đầu tư vào chiến trường châu Phi, bằng không căn bản không thể đảo ngược thế cục. Dĩ nhiên, đây chỉ là phân tích thuần túy từ quân sự. Nếu như các phương diện khác xảy ra biến cố, ví dụ như: quân đoàn châu Phi thuộc Áo gặp vấn đề về tiếp liệu, hay bùng nổ cách mạng, tình hình sẽ khác.”

Đại thần Thực dân Primrose lúc này bác bỏ: “Thưa các hạ, những biến cố như vậy gần như là không thể xảy ra. Theo tình báo thu thập được từ chính phủ thực dân châu Phi, trước chiến tranh chính phủ Vienna từng vận chuyển một lượng lớn vật liệu chiến lược đến châu Phi thuộc Áo. Số lượng cụ thể bao nhiêu tạm thời không thể xác định, nhưng trong một thời gian ngắn họ chắc chắn sẽ không gặp vấn đề hậu cần. Nếu người Pháp kiên cường một chút, kiên trì ở vùng Ai Cập một hai năm, không chừng còn có cơ hội thấy được. Trông cậy vào châu Phi thuộc Áo bùng nổ cách mạng, thì càng không đáng tin cậy. Phải biết quân chủ lực thực dân châu Phi của Áo là quý tộc, chủ đồn điền, không giống với đám hậu duệ tội phạm ở lục địa mới. Từ tình báo truyền về từ châu Phi, vị ở Vienna ra lệnh một tiếng, những người này vui vẻ phấn khởi tham chiến, không hề có chút miễn cưỡng.”

Đây là sự thật, nếu có thể xúi giục châu Phi thuộc Áo độc lập, người Anh đã sớm làm rồi. Không đúng, chính xác hơn là đã từng làm, chỉ có điều cuối cùng đều thất bại. Nổi loạn độc lập cũng cần có tiền đề, không giống với những tội phạm bị lưu đày, phần lớn di dân thuộc Áo đều là tự nguyện đến, cảm giác quy thuộc với đất nước còn mạnh hơn nhiều. Đặc biệt là Áo vẫn đang thúc đẩy quá trình bản địa hóa châu Phi, càng khiến những người có lợi ích không có lý do để phản loạn. Mong muốn sao chép phong trào độc lập của Mỹ ở châu Phi, căn bản không có cơ sở quần chúng.

Dù sao, mười ba thuộc địa Bắc Mỹ trông có vẻ là thuộc địa của Anh, nhưng phần lớn di dân cũng đến từ châu Âu, thiếu cảm giác quy thuộc với Anh. Di dân thuần túy người Anh vốn đã ít, chưa đến một phần mười tổng dân số, lại còn đa số là tội phạm bị lưu đày, không thù ghét Anh đã là quá tốt rồi, hy vọng họ chủ động duy trì sự thống trị thực dân của Anh, căn bản là nằm mơ. Bản thân đã ly tâm ly đức với Anh, khi xảy ra xung đột lợi ích, các nhà tư bản hô hào, dân chúng dĩ nhiên là hưởng ứng. Những chuyện tương tự, ở châu Phi thuộc Áo căn bản không thể thực hiện được.

Việc phá giá hàng hóa quả thực tồn tại, đáng tiếc các nhà tư bản châu Phi thuộc Áo không đủ mạnh, căn bản không có bất kỳ tiếng nói nào. Các quý tộc, chủ đồn điền nắm quyền, chủ yếu hoạt động trong ngành khai khoáng và trồng trọt, căn bản không quan tâm đến việc phá giá sản phẩm công nghiệp, hoặc nói là mọi người căn bản không cho là bị phá giá. Sản phẩm công nghiệp cũng không phải tự nhiên mà có, cũng cần mua nguyên liệu công nghiệp, vừa vặn mọi người đều là nhà sản xuất nguyên liệu công nghiệp. Một mặt vận chuyển nguyên liệu công nghiệp về nước, một mặt hưởng thụ các sản phẩm thương mại giá rẻ do trong nước sản xuất, cuộc sống nhỏ của mọi người không cần phải quá tự tại. Nếu thực sự độc lập, làm ra chính sách chống bán phá giá, họ mới là những người bị hại lớn nhất. Không chỉ phải trả giá cho công nghiệp hóa, ngay cả lợi nhuận từ việc trồng cây công nghiệp cũng sẽ giảm đi đáng kể. Cụ thể có thể tham khảo, đám chủ đồn điền ở Liên minh miền Nam Hoa Kỳ. Để ngăn chặn chính sách bảo hộ thương mại của miền Bắc, họ còn có thể nhảy ra nổi loạn độc lập. Các nhà tư bản dám làm ầm ĩ, cũng không cần chính phủ Vienna nhúng tay, những quý tộc, chủ đồn điền từng có lợi ích sẽ là những người đầu tiên trấn áp họ.

Đại thần Ngoại giao George phụ họa: “Điểm này tôi có thể chứng minh, Bộ Ngoại giao cũng từng xúi giục phong trào độc lập ở châu Phi thuộc Áo, thậm chí còn nâng đỡ mấy tổ chức độc lập, nhưng những người này đều không có thành tựu. Áo phát triển kinh tế khai khoáng, trồng trọt ở châu Phi, trực tiếp gắn kết những người có lợi ích với bản địa. Từ bên trong mà tan rã châu Phi thuộc Áo, căn bản không thực tế. Từ tình hình hiện tại mà xem, trừ phi người Pháp thắng được chiến tranh châu Âu, bằng không việc Ai Cập thất thủ chỉ là vấn đề thời gian. Dĩ nhiên, chúng ta trực tiếp xuất binh can thiệp, hoặc giả có thể ngăn chặn hành động của Áo, nhưng điều này liên lụy đến lợi ích quá lớn.”

Xuất binh can thiệp, đây vốn là một chuyện nực cười. Đội quân lục quân “phiên bản bỏ túi” của Anh, chủ lực vẫn còn đang quyết chiến với người Nga ở Afghanistan, chỉ dựa vào một chút quân đội thực dân ở châu Phi thuộc Anh, phái đi cũng chỉ có thể đi mua tương.

Do dự một lát, Thủ tướng Gladstone chậm rãi nói: “Thế cục quốc tế sắp mất kiểm soát, chúng ta nhất định phải sớm kết thúc chiến tranh với người Nga, để ứng phó với biến cục tiếp theo. Chiến tranh Afghanistan tiến hành đến bây giờ, đã không còn ý nghĩa tiếp tục nữa. Lúc này người Nga cũng đang cưỡi hổ khó xuống, cho họ một vài điều kiện bình thường, chắc hẳn chính phủ Sa Hoàng cũng sẽ không lựa chọn chịu đựng đến cùng. Dù sao một ‘cự vô phách’ xuyên Á – Phi – Âu xuất hiện, đe dọa không chỉ lợi ích của chúng ta, mà còn đe dọa đến lợi ích của họ.”

Chiến tranh Anh – Nga ở Afghanistan ban đầu quả thực vì lợi ích, chiến tranh diễn ra vô cùng ác liệt. Đáng tiếc thực tế tàn khốc nói cho họ biết, đây chính là một cuộc chiến tiêu hao không thấy hồi kết, nếu thực sự đổ máu đến cùng chỉ biết lưỡng bại câu thương. Theo thế cục quốc tế biến đổi nhanh chóng, hai nước Anh – Nga mệt mỏi chiến tranh không hẹn mà cùng hạ thấp cường độ chiến tranh, hóa thân thành quần chúng ăn dưa nhìn hai nước Pháp – Áo náo nhiệt. Có lẽ là để Pháp – Áo yên tâm mà “PK”, hai nước Anh – Nga lẽ ra phải dừng lại, lại rất ăn ý lựa chọn tiếp tục trò chơi chiến tranh này.

Tuy nói là trò chơi, nhưng cũng có người phải chết. Dù là quân Anh hay quân Nga, đều không từ bỏ ý định giết chết đối phương, hễ lộ ra một chút sơ hở đều sẽ bị kẻ địch truy đuổi ráo riết tấn công. Theo một ý nghĩa nào đó, cuộc chiến tiêu hao như vậy đối với Anh cũng có lợi, chính phủ Anh có đủ tài lực để kéo sụp người Nga. Huống hồ, chỉ có để chính phủ Sa Hoàng thực sự đau đớn, Ấn Độ thuộc Anh mới an toàn. Đáng tiếc, trên thế giới này không có chuyện vẹn cả đôi đường, để kiềm chế Áo đang lớn mạnh, Gladstone chỉ có thể tạm thời từ bỏ “kế hoạch gấu xù đổ máu”.

Đại thần Ngoại giao George nhắc nhở: “Thưa Ngài Thủ tướng, bây giờ ngừng chiến với người Nga không khó, nhưng muốn ngừng chiến theo dự tính ban đầu của chúng ta, lại vô cùng khó khăn. Hiện tại quân Nga còn kiểm soát ba phần tư lãnh thổ Afghanistan, với sự tham lam của chính phủ Sa Hoàng, chúng ta không giành được đất đai trên chiến trường, muốn lấy lại trên bàn đàm phán, gần như không có bất kỳ hy vọng nào. Mâu thuẫn giữa chúng ta và người Nga quá sâu, lại có người Áo đóng vai kẻ phá rối, cuộc đàm phán ngừng chiến lần này e rằng sẽ không thuận lợi. Từ thế cục hiện tại mà xem, Ai Cập thuộc Pháp sẽ không chống đỡ được bao lâu. Nếu quân Pháp không thể đạt được đột phá ở lục địa châu Âu, việc Áo chiếm cứ Ai Cập sẽ trở thành sự thật đã định. Người Nga không muốn thấy Áo lớn mạnh, nhưng Nga – Áo dù sao cũng là đồng minh truyền thống, chính phủ Sa Hoàng không thể nào vô duyên vô cớ trở mặt với Áo, trong vấn đề Ai Cập họ chắc chắn sẽ lựa chọn trung lập. Sau đó muốn bức bách người Áo nhượng bộ, nhổ ra vùng Ai Cập đã nuốt, có thể dựa vào chỉ có người Pháp và chính chúng ta. Lại còn chúng ta vừa muốn lợi dụng người Pháp, lại phải hạn chế người Pháp, không thể để người Pháp nhân cơ hội lớn mạnh, điều này cần làm công tác vô cùng phức tạp. Muốn làm được điểm này, chúng ta cần nhiều đồng minh hơn. Tốt nhất là có thể liên hiệp các nước châu Âu cùng ra mặt can thiệp, dựa vào thủ đoạn ngoại giao để giải quyết vấn đề.”

Bị giới hạn bởi chính sách cân bằng châu Âu, trong cuộc chiến tranh châu Âu lần này, ngoại giao của chính phủ Anh vẫn luôn sợ sệt, như sợ một thao tác không thích đáng, lại tạo ra một bá chủ châu Âu. Không còn cách nào, thế cục quốc tế biến đổi quá nhanh. Kẻ thù của Anh liên tục thay đổi, đầu tiên là người Nga tự mình nhảy ra, tiếp theo là người Pháp đầy dã tâm, còn chưa kịp phản ứng thì Áo lại nổi lên. Vừa muốn chèn ép, lại không thể chèn ép quá ác, nhất định phải duy trì sự cân bằng yếu ớt, khiến chính phủ Luân Đôn mệt mỏi. Theo một ý nghĩa nào đó, từ khi chiến tranh châu Âu bùng nổ, chính sách cân bằng châu Âu của Anh đã xuất hiện vấn đề, không theo kịp sự thay đổi của thế cục quốc tế.

Vấn đề ai cũng biết, đáng tiếc Anh là một đảo quốc, trời sinh đã quyết định họ không có lựa chọn tốt hơn. Chỉ có duy trì cân bằng châu Âu, mới có thể bảo vệ bá quyền của họ.

Gladstone gật đầu, nhìn ra ngoài cửa sổ: “Quả thực vô cùng phức tạp, nhưng dù phức tạp đến mấy cũng nhất định phải làm, đây là trách nhiệm của chúng ta. Hơn nữa, trong khi duy trì cân bằng châu Âu, chúng ta còn phải nghĩ cách làm suy yếu thực lực của hai nước Pháp – Áo, không thể để họ tiếp tục lớn mạnh thêm.”