Chương 936: Trước hạn hành động

Paris, kể từ khi tin tức quân Nhật đánh lén Philippines truyền tới, Hoàng đế Napoléon Đệ Tứ đã liên tiếp mấy ngày không ngon giấc. Dù thế nào đi nữa, việc quân Nhật tiến xuống phía Nam đều là theo lời mời của Anh và Pháp. Để thuyết phục Tây Ban Nha chấp thuận, chính phủ hai nước Anh – Pháp đã liên tục đưa ra những bảo đảm cho họ. Giờ đây, sự việc như vậy xảy ra, hiển nhiên họ khó chối bỏ trách nhiệm. Trong thời đại cá lớn nuốt cá bé này, cam kết cũng chẳng khác gì lời nói gió bay. Nếu là trong thời kỳ bình thường, Napoléon Đệ Tứ cũng không bận tâm việc nuốt lời với Tây Ban Nha, dù sao họ cũng chẳng làm được gì. Nhưng bây giờ thì khác, không giống như Anh đang đứng ngoài cuộc, Pháp lúc này đang chật vật trong vũng lầy chiến tranh châu Âu. Ngay cả một Tây Ban Nha vốn đang suy tàn, giờ đây cũng có thể mang đến mối đe dọa chí mạng cho họ. Làm thế nào để xoa dịu Tây Ban Nha đang nổi giận, giải quyết tranh chấp ngoại giao lần này, đã trở thành vấn đề cấp bách nhất mà chính phủ Pháp phải đối mặt.

Cố nén sự khó chịu, Napoléon Đệ Tứ hỏi: "Nói đi, người Tây Ban Nha muốn gì?"

Giữa các quốc gia, lợi ích mới là vĩnh cửu. Bất kể chuyện gì đã xảy ra trong quá khứ, chỉ cần lợi ích được đảm bảo, mọi chuyện đều có thể thương lượng. Là láng giềng, mâu thuẫn giữa Pháp và Tây Ban Nha tự nhiên không nhỏ, chỉ là thực lực của Pháp quá hùng mạnh, người Tây Ban Nha không có khả năng đối kháng. Chiến tranh châu Âu đã thay đổi cán cân thực lực giữa hai bên, lực lượng của Pháp hoàn toàn bị cuốn vào chiến tranh, mất đi khả năng tiếp tục áp chế Tây Ban Nha. Do nhiều nguyên nhân, việc quân Nhật đánh lén Philippines lần này đã kích hoạt mâu thuẫn Pháp – Tây Ban Nha. Cộng thêm Áo ở hậu trường đổ thêm dầu vào lửa, những người theo chủ nghĩa dân tộc Tây Ban Nha đã bùng nổ. Dưới áp lực trong nước, chính phủ Tây Ban Nha không chỉ tuyên chiến với Nhật Bản ngay lập tức, mà còn gửi công hàm ngoại giao với lời lẽ nghiêm khắc tới Anh và Pháp.

Ngoại giao đại thần Karel Kadlec lắc đầu: "Không biết. Chuyện xảy ra quá đột ngột, chính phủ Tây Ban Nha vẫn chưa đưa ra quyết định. Bọn khỉ Nhật Bản đã làm quá giới hạn, những người theo chủ nghĩa dân tộc Tây Ban Nha bị kích động, tiếng nói chủ chiến trong nước dâng cao. Theo tình báo từ Đại sứ quán tại Madrid, người Áo đã móc nối được với những người theo chủ nghĩa dân tộc Tây Ban Nha, mũi nhọn dư luận đang chĩa về phía chúng ta, tình thế vô cùng bất lợi cho chúng ta."

Người Tây Ban Nha muốn gì, Karel Kadlec thật sự không biết sao? Câu trả lời là phủ định! Vấn đề là những gì người Tây Ban Nha mong muốn, Pháp bây giờ không thể cho, không muốn cho, và cũng không được phép cho. Mở công hàm ngoại giao ra là biết, người Tây Ban Nha đã đưa ra điều kiện. Yêu cầu Pháp thực hiện cam kết, trục xuất người Nhật, và bồi thường thiệt hại, thì không cần nói nhiều. Chính phủ Tây Ban Nha còn đưa ra yêu sách lãnh thổ với Pháp, không chỉ muốn Pháp nhượng lại Maroc thuộc Pháp, mà còn yêu cầu phân định lại biên giới hai nước. Yêu sách thừa nước đục thả câu như vậy, Karel Kadlec đương nhiên phải thẳng thừng từ chối, căn bản không có nửa phần chỗ thương lượng. Trừ điều kiện đầu tiên là trục xuất người Nhật có thể chấp nhận, nếu chính phủ Pháp dám chấp nhận những điều kiện còn lại, trong nước sẽ không thể không bùng nổ cách mạng. Điều kiện duy nhất có thể chấp nhận, thì Pháp lại không làm được. Hạm đội Viễn Đông của Pháp đang giằng co với hải quân Áo, căn bản không có khả năng đi trục xuất người Nhật. Thậm chí ngay cả đe dọa ngoại giao, chính phủ Pháp cũng không dám dùng. Vạn nhất ép người Nhật quá mức, họ chạy sang liên thủ với hải quân Áo, bán đảo Đông Dương thuộc Pháp sẽ xong đời. Đây không phải là đùa giỡn, mà là hoàn toàn có thể xảy ra. Nếu người Nhật muốn chủ động phối hợp hải quân Áo tiêu diệt hạm đội Viễn Đông của Pháp, chính phủ Vienna hoàn toàn không tìm được lý do để từ chối. Là một chính khách đạt chuẩn, trong tình huống không thể làm gì, Karel Kadlec đương nhiên phải giả vờ hồ đồ.

Sau một hồi im lặng, Napoléon Đệ Tứ bất lực nói: "Nói với người Anh, điều kiện của họ ta chấp nhận."

Đối với Napoléon Đệ Tứ, người có chí vượt qua người cha của mình, việc đưa ra quyết định này không nghi ngờ gì là cúi đầu trước thực tế. Nhưng không còn cách nào khác, chiến tranh châu Âu diễn biến ngoài dự liệu, chỉ dựa vào sức mạnh của Pháp, căn bản không thể giành chiến thắng. Không thỏa hiệp với người Anh, sẽ không thể nhận được sự ủng hộ toàn lực của chính phủ Luân Đôn. Không có sự hỗ trợ của người Anh, Pháp sẽ không có hy vọng chiến thắng. Mà thỏa hiệp với người Anh, lại có nghĩa là Pháp từ bỏ bá quyền châu Âu, ngay cả quyền chủ đạo trong việc xây dựng trật tự quốc tế sau chiến tranh cũng từ bỏ. Trong bối cảnh này, cho dù Pháp giành chiến thắng trong chiến tranh, cũng không thể thực hiện mục tiêu chiến lược ban đầu, cuộc chiến này có thể nói là vô ích. Vô ích dù sao cũng tốt hơn là thất bại. Trong sâu thẳm nội tâm, Napoléon Đệ Tứ đã hạ quyết tâm, chỉ chờ chiến tranh kết thúc sẽ an tâm phát triển nội trị, chờ khôi phục thực lực rồi lại...

Phố Downing, bên trong tòa nhà chính phủ. Nội các của Thủ tướng Gladstone đang tề tựu, thảo luận về ảnh hưởng quốc tế của việc Nhật Bản đánh lén Philippines, cùng với các biện pháp ứng phó.

Tổng trưởng Hải quân Astley thẳng thừng nói: "Người Nhật quá to gan, lại dám trêu đùa chúng ta. Nếu không cho họ chút bài học, sau này mèo chó gì cũng muốn cưỡi lên đầu chúng ta rồi."

Tức giận thì chưa nói tới, sống chết của người Tây Ban Nha trước giờ cũng không nằm trong phạm vi cân nhắc của Sir Astley. Ông ta cho rằng việc quân Nhật đánh lén Philippines, chính là một màn trình diễn của Hải quân Hoàng gia. Trong vài chục năm gần đây, hải quân Pháp và Áo trỗi dậy mạnh mẽ, khiến Hải quân Hoàng gia, vốn là bá chủ của giới hải quân thế giới, cũng chịu áp lực như núi. Một lượng lớn tài lực bị đổ vào cái hố không đáy là hải quân, mà lại không có chiến tranh thực sự bùng nổ, nhiều nghị sĩ quốc hội cũng có thành kiến về việc này. Thậm chí bên ngoài còn lưu truyền rằng hải quân ba nước Anh, Pháp, Áo cấu kết với nhau, cố ý tạo ra xung đột trên biển để lừa gạt kinh phí của chính phủ. Muốn phá vỡ sự nghi ngờ này rất đơn giản, tìm kẻ địch đánh một trận là được. Anh quốc tung hoành bốn biển, kẻ địch đã sớm nghe tin đã sợ mất mật, dám đối đầu với họ chỉ còn lại Pháp và Áo. Không cần nói, hai nước này cũng không thể đánh. Thực lực của các bên không quá chênh lệch, nếu bùng nổ chiến tranh, rất dễ dẫn đến kết cục lưỡng bại câu thương. Hải quân Hoàng gia là tỉnh táo, chứng minh tầm quan trọng của mình dù quan trọng, nhưng không cần phải mạo hiểm vận mệnh quốc gia. So sánh, người Nhật hiện tại nổi lên thì dễ bắt nạt hơn nhiều. Không phải Astley kiêu ngạo, mà thực sự gia tài của Hải quân Hoàng gia quá đồ sộ, chỉ cần Hạm đội Viễn Đông của họ nhúc nhích, Hải quân Nhật Bản cũng chỉ có thể xám xịt quay về.

Ngoại giao đại thần George nhắc nhở: "Thưa tước sĩ, bây giờ vấn đề không còn là vấn đề của người Nhật nữa. Việc họ đánh lén quần đảo Philippines, bề ngoài trông chỉ là chiến tranh giữa Nhật và Tây Ban Nha, nhưng thực chất cũng liên lụy đến chiến tranh châu Âu. Chiến tranh châu Âu đang lâm vào thế giằng co, lực lượng của người Tây Ban Nha đã đủ để phá vỡ sự cân bằng mong manh này. Bây giờ cả Pháp và Áo đều đang lôi kéo họ, hiện tại xem ra người Áo ra giá cao hơn. Vẫn là thủ pháp thường dùng của Franz, 'của người phúc ta', lần này lấy lợi ích của người Pháp làm lời hứa. Nghe nói người Áo trực tiếp đưa ra một bản đồ nước Pháp, chỉ cần người Tây Ban Nha chịu gia nhập liên minh chống Pháp, lãnh thổ của Pháp tùy ý họ lựa chọn. Từ tình hình hiện tại, nếu chúng ta không ra tay, khả năng Tây Ban Nha gia nhập liên minh chống Pháp là rất lớn. Còn về người Nhật, họ chỉ là một con rệp. Đập chết họ dễ dàng, nhưng không có giá trị thực tế. Bây giờ dù có hay không có họ, cũng sẽ không ảnh hưởng đến quyết định của người Tây Ban Nha. Vạn nhất Tây Ban Nha lựa chọn đứng về phía Áo, chúng ta còn cần con rệp này gây thêm phiền phức cho liên minh chống Pháp, tạm thời cứ giữ lại họ đã."

"Của người phúc ta" cũng là một kỹ thuật hàm lượng cao. Áo có thể làm như vậy, là vì Pháp và Tây Ban Nha giáp ranh, do nguyên nhân lịch sử, hai nước không chỉ có mâu thuẫn sâu sắc, mà còn tồn tại tranh chấp lãnh thổ. Với điều kiện như vậy, bất kể chính phủ Tây Ban Nha có động lòng hay không, thì những người theo chủ nghĩa dân tộc Tây Ban Nha trong nước đã mắc câu. Điều kiện tương tự, chính phủ Pháp là vạn vạn không thể đưa ra. Ngay cả khi bắt chước, đưa một bản đồ Áo qua, người Tây Ban Nha cũng sẽ không cần. Không có nguyên nhân nào khác, chỉ vì thực lực của ngươi. Lợi ích có phong phú đến mấy, không nuốt trôi thì có ích gì? Với quốc lực của Tây Ban Nha, căn bản không có khả năng quản lý một thuộc địa.

Thủ tướng Gladstone gật đầu: "Người Pháp đã khuất phục, xem ra tình hình thực tế của họ còn tồi tệ hơn chúng ta dự đoán. Không thể chờ đợi thêm nữa, chúng ta phải hành động sớm. Vạn nhất người Pháp thất bại trong hội chiến ở Nam Âu hoặc Trung Âu, họ cũng không có vốn liếng như Áo để quay đầu lại. Bộ Ngoại giao lập tức hành động theo kế hoạch của chúng ta, mời các nước châu Âu cùng nhau thành lập đoàn điều đình, chấm dứt cuộc chiến tranh vô nghĩa này. Trước đó, chúng ta nhất định phải ổn định người Tây Ban Nha. Nếu họ chịu gia nhập đoàn điều đình, chúng ta sẽ giúp họ đuổi người Nhật đi."

Cuộc đối thoại tưởng chừng hời hợt, nhưng đằng sau lại đầy rẫy những mưu toan. Thực lực lục quân của Anh có hạn, muốn can thiệp vào cuộc chiến tranh châu Âu lần này, nhất định phải mượn sức các quốc gia khác. Tuy nhiên, không ai là kẻ ngốc, các nước đều có lợi ích riêng của mình. Nếu đe dọa ngoại giao có thể giải quyết vấn đề thì không nói làm gì, vạn nhất trên bàn đàm phán không giải quyết được, phải dựa vào vũ lực, mà lại không đủ lợi ích, chỉ vì một sự cân bằng châu Âu hư vô mờ mịt, mà muốn mọi người dốc toàn lực xuất binh can thiệp, thật sự là quá khó khăn. Trừ khi Áo thể hiện sự xâm lược mạnh mẽ, khiến chính phủ các nước cảm nhận được mối đe dọa, bằng không việc điều hòa quan hệ quốc tế sẽ không thể hoàn thành trong một sớm một chiều.

Ngoại giao đại thần George nhún vai, bất đắc dĩ đáp: "Muốn đạt được điều này, không chỉ chúng ta có thể hoàn thành, mà còn cần sự phối hợp của người Pháp. Phải biết rằng đồng minh này của chúng ta lại là kẻ thù trải rộng khắp châu Âu, không ít người muốn thấy họ gặp xui xẻo. Nếu họ không đưa ra hành động thực tế để các chính phủ châu Âu yên tâm, e rằng rất khó đạt được sự ủng hộ của các quốc gia. Đặc biệt là người Tây Ban Nha và người Nga, họ cũng có khả năng ảnh hưởng đến cuộc chiến này, bất kỳ một bên nào gia nhập liên minh chống Pháp, kế hoạch điều đình của chúng ta cũng sẽ trở nên vô nghĩa."

Trong thời đại cá lớn nuốt cá bé này, mấu chốt của vấn đề vẫn phải nhìn vào thực lực. Không chỉ là thực lực quân sự, mà còn bao gồm sức mạnh tổng hợp về chính trị và ngoại giao. Tây Ban Nha tuy suy tàn, nhưng vỏ bọc cường quốc vẫn chưa bị xuyên thủng, trong mắt các nước châu Âu họ vẫn là một cường quốc. Trên danh nghĩa, họ là cường quốc thứ năm ở châu Âu, sau bốn cường quốc Anh, Pháp, Áo, Nga, đồng thời cũng là cường quốc thứ năm trên toàn thế giới. Lực lượng của liên minh chống Pháp đã rất mạnh, cộng thêm bất kỳ một cường quốc nào, cũng sẽ đứng ở vị trí bất bại. Hầu hết các quốc gia châu Âu đều là cỏ đầu tường, không có đủ tự tin, họ sẽ không dễ dàng đứng về phe nào. Không có đủ chư hầu, thanh thế sẽ không thể dựng lên, sức uy hiếp tự nhiên giảm đi nhiều. Trong bối cảnh này, chỉ có các cường quốc tự mình ra trận. Chiến tranh Anh – Nga vừa kết thúc, mối thù hận giữa hai nước đang ở đỉnh điểm. Ngay cả người tự tin đến đâu, cũng sẽ không cho rằng Anh và Nga có thể hợp tác chân thành. Cho dù lợi ích thực sự hoàn toàn nhất trí, và giới lãnh đạo cấp cao của hai nước cũng sẵn lòng hợp tác, thì những người cấp dưới cũng sẽ tự phát hành động, khi kéo chân sau tuyệt đối sẽ không úp úp mở mở. Có thể nói, một khi Pháp chiến bại, tình thế sẽ nghiêng về một phía. Theo một ý nghĩa nào đó, hành động của người Nhật đã giúp chính phủ Anh đưa ra quyết định. Để tình hình không đến nỗi mất kiểm soát, người Anh không thể không từ bỏ kế hoạch thu hoạch thành quả sau chiến tranh. Nhân lúc chiến tranh châu Âu chưa phân thắng bại, họ đã sớm thành lập liên minh can thiệp.