Chương 964: Linh hoạt ngoại giao

Chiến tranh Âu châu kết thúc, không chỉ mang ý nghĩa Áo đã giành được quyền bá chủ châu lục, mà quan trọng hơn là thanh kiếm sắc bén treo trên đầu Áo đã không còn tồn tại. Nhìn vào 《Bản Dự Thảo Xử Trí Đối Pháp》, có thể thấy Áo lần này đã khiến các đồng minh no nê, đồng thời cũng kéo theo vô vàn hận thù. Có thể hình dung, quan hệ Pháp – Áo sau này sẽ tồi tệ đến mức nào. Tuy nhiên, đây đều là những vấn đề nhỏ, vì có nhiều quốc gia cùng gánh chịu mối hận thù này. Thịt đã ăn vào thì không thể nhả ra, đến bước này, người Pháp muốn phục hưng thì trước hết phải hỏi ý kiến các nước láng giềng xung quanh. Thời điểm này đã khác xưa, trước chiến tranh người Pháp có thể coi thường những nước láng giềng này, nhưng sau chiến tranh tình hình đã hoàn toàn thay đổi.

Tây Ban Nha suy tàn dù thực lực không đủ, nhưng lại có diện tích rộng lớn. Nay lại thu hồi vùng Roussillon trù phú, thực lực sẽ còn phát triển thêm một bước. Vương quốc Sardinia vừa phục quốc, tạm thời chưa thể trông cậy nhiều, nhưng tiềm năng phát triển không nhỏ, và trong vấn đề chống Pháp còn có sự ủng hộ của các bang quốc Ý. Sau một lần trải nghiệm không vui, chắc chắn không ai muốn lặp lại lần thứ hai. Bỉ bị tổn thương nặng nề, thực lực không đáng kể, nhưng thù hận với Pháp sâu như biển, chắc chắn là người tiên phong chống Pháp. Thụy Sĩ, quốc gia đồi núi, dù quốc lực không mạnh, nhưng lính đánh thuê Thụy Sĩ nổi tiếng khắp nơi, tuyệt đối là một đối thủ khó nhằn. Pháp muốn phục hưng, dù đột phá từ hướng nào cũng khó như lên trời. Nhất là khi Áo vẫn đang dòm ngó, chỉ cần có động tĩnh lớn một chút, lại sẽ là một cuộc chiến tranh chống Pháp khác.

Theo phân tích của trí nang đoàn, sau chiến tranh, tổng hợp quốc lực của bốn nước Tây Ban Nha, Thụy Sĩ, Bỉ và Sardinia cộng lại đã ngang bằng với Pháp. Chỉ cần không để người Pháp tiêu diệt từng bộ phận, mạng lưới phong tỏa sẽ không thể phá vỡ. Mối đe dọa từ phía Tây không còn, châu Âu đại lục cũng sẽ hòa bình. Chỉ cần Áo không chủ động gây sự, sẽ không ai có thể làm nên chuyện.

Là một người theo chủ nghĩa hòa bình, Franz quyết định trong những năm tháng tới sẽ ít gây phiền phức, không có việc gì thì ở nhà "làm ruộng". Được rồi, tất cả những điều này đều là lời nói dối. Sự thật là Áo đã "ăn quá no", cần dừng lại để tiêu hóa. Chiến tranh là một con thú ngốn vàng, đừng tưởng Áo lần này thắng lợi dễ dàng, trên thực tế chính phủ Vienna cũng đang nợ nần chồng chất. Để duy trì cuộc chiến này, Áo không chỉ vét sạch quốc khố, mà còn vay ngân hàng 800 triệu thần thuẫn, và phát hành ba đợt công trái chiến tranh cho dân chúng, tổng cộng 760 triệu thần thuẫn.

Nếu chỉ tăng thêm hơn một tỷ nợ nần, thì Franz cũng không đáng phải lo lắng. Dù sao tình hình tài chính của chính phủ Vienna vẫn tốt đẹp, gánh số nợ này không có áp lực. Vấn đề là công cuộc thống nhất Đức – Áo đã bắt đầu, các khu vực khác không cần Áo hỗ trợ nhiều, nhưng chi phí tái thiết vùng Rhineland là không thể thiếu. Trong vấn đề này, đừng trông cậy vào chính phủ liên minh các quốc gia Đức có thể bỏ tiền, họ đã sớm nợ nần chồng chất. Cách đây không lâu, cũng vì nợ lương mà dẫn đến cuộc đình công lớn của công chức, vị hoàng đế bù nhìn của Hannover đã sớm buông tay không quản. Theo thỏa thuận trước đó, sau khi Vienna và George I gặp mặt, liên bang sẽ tuyên bố giải tán, sau đó George I sẽ từ bỏ ngai vàng. Dù sao cũng không liên quan đến mình, đương nhiên là "cùi không sợ lở". Cuối cùng vẫn là Franz không đành lòng, viện trợ một khoản, mới giúp chính phủ hoạt động bình thường trở lại.

Những chủ nợ của chính phủ liên minh các quốc gia Đức mới là người thực sự xui xẻo, người vay không còn, lại không tìm được người thừa kế gánh nợ, quyền chủ nợ tự nhiên cũng biến mất. Chính phủ các bang quốc bên dưới sẽ không nhận nợ, Franz cũng sẽ không thừa nhận món nợ này. Bất kể kiện cáo đến đâu, không ai có thể nói Đế quốc La Mã Thần thánh là người thừa kế của liên minh các quốc gia Đức. Nợ nần có thể không thừa kế, nhưng lãnh thổ thì phải tiếp nhận. Vùng Rhineland là khu vực trực thuộc của chính phủ liên minh các quốc gia Đức, không thuộc về bất kỳ bang quốc nào, sau khi thống nhất tự nhiên sẽ trở thành khu vực trực thuộc của chính phủ Vienna. Không cần nói, nếu là khu vực trực thuộc của chính phủ trung ương, đương nhiên phải do chính phủ trung ương chi tiền tái thiết. Các bang quốc bên dưới nhiều nhất chỉ viện trợ một chút trên tinh thần nhân đạo, về mặt pháp luật họ không chịu trách nhiệm. Hàng triệu người hồi hương cần được an trí, từ ăn mặc, ở, đi lại đến công việc, đều cần chính phủ Vienna giải quyết, nghĩ đến thôi cũng khiến người ta dựng tóc gáy.

So với đó, việc xây dựng các khu vực chiếm đóng mới không đáng kể. Mặc dù chi phí cũng rất lớn, nhưng không có yêu cầu về thời gian. Để người dân ở đó trở thành khu vực không người, chính phủ Vienna có thể phát triển bất cứ lúc nào mình muốn. Ngoài những chi phí này, còn một cái hố lớn cần lấp. Chiến tranh tiến hành đến nay, quân đội Áo cũng đã phải trả giá đắt, tiền thương vong và tử vong cũng là một khoản khổng lồ. Tính đến nay, chính phủ Vienna đã tích lũy chi trả 460 triệu thần thuẫn tiền trợ cấp. Đây vẫn chưa phải là kết thúc, chi phí vượt quá một tỷ chỉ là vấn đề thời gian. Bây giờ chỉ còn xem các trang trại quân sự có thể chống đỡ được bao nhiêu, nếu các binh lính cũng chọn nhận tiền mặt, ước chừng chính phủ Vienna cũng không còn xa ngày phá sản.

Tổng cộng tất cả các chi phí, vì cuộc chiến này, chi phí cuối cùng mà chính phủ Vienna cần chi trả chắc chắn sẽ không dưới năm tỷ thần thuẫn. Tổn thất kinh tế trực tiếp do chiến tranh gây ra lên tới bảy tỷ thần thuẫn, tổn thất kinh tế gián tiếp thậm chí vượt quá mười lăm tỷ thần thuẫn. Đơn thuần tính toán kinh tế, việc yêu cầu Pháp bồi thường mấy chục tỷ thần thuẫn thực sự không hề oan uổng. Tuy nhiên, thực tế rất tàn khốc, dù yêu cầu có nhiều đến đâu, người ta không có tiền thì vẫn là không có tiền. Bất kể số tiền bồi thường được đặt ra cao đến mức nào, cuối cùng có thể thu được cũng chỉ là những gì người ta có trong túi. Nếu không phải thu hoạch được một lượng lớn thuộc địa, đồng thời quét sạch chướng ngại vật thống nhất vùng Đức, và đặt vững địa vị bá chủ châu Âu của Áo, thì cuộc chiến này chính phủ Vienna đã thua sạch.

Theo hướng này mà nói, Franz không thể không cảm ơn sự giàu có của người Pháp. So sánh với cuộc chiến trong thời không nguyên bản, Anh và Pháp, dù là nước chiến thắng, cũng đã thua sạch. Với trải nghiệm không vui này, Franz cuối cùng cũng hiểu ra tại sao Anh và Pháp trước Thế chiến thứ hai lại theo đuổi chính sách nhân nhượng. Không phải các chính khách không biết nguy hiểm, mà thực sự là họ đã không thể đánh nổi nữa. "Hòa bình là do chiến tranh tạo ra". Ý nghĩa của câu nói này, ở đây có thể nói là được thể hiện một cách đúng nghĩa. Bất kể người khác nghĩ thế nào, dù sao Áo cũng không thể đánh nổi nữa. May mắn thay, cuộc chiến này chỉ kéo dài một năm, nếu kéo dài ba năm, năm năm, thì thực sự sẽ lung lay tận gốc rễ.

Nghĩ đến đây, Franz liền bội phục chính phủ Sa hoàng. Chiến tranh Cận Đông, chiến tranh Phổ – Nga, chiến tranh Anh – Nga... Từ khi Franz lên ngôi đến nay, Đế quốc Nga chưa bao giờ thái bình, gần như cứ khoảng mười năm lại có một cuộc chiến. Trải qua nhiều cuộc chiến như vậy, chính phủ Sa hoàng không chỉ kiên trì được, mà nền tảng thống trị cũng không bị lung lay, thậm chí mâu thuẫn trong nước còn ít hơn so với thời không nguyên bản. Đương nhiên, việc hòa hoãn mâu thuẫn trong nước cũng phải trả giá. Dân số Đế quốc Nga ít hơn hẳn hai mươi triệu so với cùng thời kỳ trong thời không nguyên bản, tổng sản lượng công nghiệp cũng còn kém xa lịch sử cùng thời kỳ, duy nhất vượt qua thời không nguyên bản có lẽ chỉ có lãnh thổ và nông nghiệp. Tổng hợp quốc lực giảm sút, nhưng chính quyền lại ổn định. Vốn nên là một chuyện hài hước, nhưng lại thực sự xảy ra.

Tuy nhiên, nếu nghiên cứu kỹ lịch sử, sẽ phát hiện những chuyện tương tự, trong lịch sử không chỉ xảy ra một lần. Mỗi lần thay triều đổi họ, đều gây ra cái chết của một lượng lớn dân số, sau đó mâu thuẫn xã hội được hóa giải, chỉ cần giai cấp thống trị không tự tìm đường chết, một thời thịnh thế đã đến. Tình hình của Đế quốc Nga cũng không khác mấy, chính phủ Sa hoàng đã vượt qua thời kỳ chiến tranh nguy hiểm nhất để trở thành người chiến thắng, bây giờ đương nhiên phải hưởng thụ thành quả thắng lợi. Từ hướng này mà xem, việc châu Âu đại lục thời Trung Cổ thường xuyên phát động chiến tranh, không chỉ đơn thuần là do các quý tộc và lãnh chúa hiếu chiến, mà trong đó chưa chắc không có ý đồ lợi dụng chiến tranh để giảm bớt dân số.

... Sóng trước chưa yên, sóng sau lại tới. Trong khi liên minh chống Pháp đang đắm chìm trong chiến thắng của cuộc chiến tranh chống Pháp, người Anh cũng không hề nhàn rỗi, lợi dụng việc Pháp bại trận không rảnh lo đến các cửa khẩu hải ngoại, ngang nhiên xuất binh xâm lược bán đảo Đông Dương thuộc Pháp. Không đúng, tạm thời vẫn chưa thể xác định là xâm lược. Người Anh đưa ra hiệp định chuyển nhượng thuộc địa đã ký kết với vương triều Bonaparte, nếu nội dung là thật, thì đó chỉ là một cuộc giao dịch thuộc địa bình thường. Không nghi ngờ gì, khi châu Âu đại lục thất bại thảm hại như vậy, các chính phủ thực dân Pháp ở hải ngoại tự nhiên không có quyết tâm chống cự người Anh. Gặp được hiệp định chuyển nhượng thuộc địa, bất kể có phải là thật hay không, từng chính phủ thực dân đều lần lượt đầu hàng. Không đúng, phải nói là tiến hành chuyển giao lãnh thổ. Mặc dù người Anh tiếp quản thuộc địa, quân Pháp lại không bị tước vũ khí, càng không bị đưa vào trại tù binh.

Việc tiến quân mạnh mẽ ở hải ngoại không làm chính phủ Anh cảm thấy an ủi. Thấy ngày Hội nghị Hòa bình Vienna khai mạc ngày càng gần, nụ cười trên mặt Gladstone cũng ngày càng ít. Dù có ăn thêm bao nhiêu ở hải ngoại, đó cũng chỉ là những món thừa thãi. Việc liên minh chống Pháp không thể vươn tới đã khiến họ nhặt được món hời. Dễ dàng như vậy đối với tình hình quốc tế hiện tại, không có bất kỳ ý nghĩa nào. Nước Anh vốn đã cô lập, nay lại càng cô lập hơn. Các đồng minh, tiểu đệ ban đầu, giờ đây đều không còn tồn tại. Chỉ có thể nói ưu thế của liên minh chống Pháp quá rõ ràng, bất kể chính phủ Luân Đôn có lôi kéo thế nào, vẫn không có quốc gia châu Âu nào đứng về phía họ. Gladstone, người ban đầu còn chuẩn bị gây chuyện tại Hội nghị Hòa bình Vienna, giờ đây cũng không còn hứng thú. Tình hình quốc tế hiện tại rất rõ ràng, chỉ cần liên minh chống Pháp không giải tán, châu Âu đại lục sẽ không có tiếng nói của họ.

Ngoại giao đại thần George: "Căn cứ tin tức từ đại sứ quán tại Vienna, hội nghị kín của liên minh chống Pháp đã kết thúc. Nội dung cụ thể tạm thời chưa rõ, nhưng họ đã trục xuất người Pháp. Áo, Bỉ, Thụy Sĩ, Tây Ban Nha, Sardinia và các nước khác cũng đã hành động, lần lượt trục xuất người Pháp ở khu vực biên giới. Ước đoán ban đầu, liên minh chống Pháp đã đạt được hiệp định chia cắt Pháp. Hành động trục xuất hiện tại, phần lớn là để chuẩn bị cho việc sáp nhập lãnh thổ sắp tới. Bởi vì trước đây quân Pháp đã có hành động tương tự ở vùng Đức, liên minh chống Pháp bây giờ muốn trả thù, chúng ta cũng không tiện lên án về mặt đạo nghĩa."

Thời này còn chưa thịnh hành chủ nghĩa Thánh mẫu, "nợ máu trả bằng máu" mới là chủ lưu của thời đại. Chiến tranh Âu châu là cuộc chiến tranh xâm lược do người Pháp phát động, việc liên minh chống Pháp trả thù cũng là chuyện hợp lý. Đương nhiên, quan trọng hơn là liên minh chống Pháp quá mạnh mẽ "một trăm triệu" điểm. Phần lớn các quốc gia châu Âu đều là thành viên của liên minh chống Pháp, số ít các nước trung lập cũng đã đứng về phe. Lập trường của châu Âu đại lục nhất quán, địa vị siêu nhiên của Anh đương nhiên không còn tồn tại. Trực tiếp đứng đối lập với liên minh chống Pháp, chính phủ Luân Đôn cũng sợ hãi.

Nhận được tin xấu này, Gladstone cau mày chặt hơn: "Không tiếc bất cứ giá nào để làm rõ nội dung điều ước, trước đó đừng vội tỏ rõ lập trường. Bộ Ngoại giao tiếp tục liên lạc với Nga và Tây Ban Nha, một Áo quá hùng mạnh không phù hợp với lợi ích của họ, hãy khuyến khích họ ra tranh giành chiến lợi phẩm."

Đây là một dương mưu, mỗi cường quốc châu Âu đều có giấc mơ bá chủ châu lục, Nga và Tây Ban Nha cũng không ngoại lệ. Áo đã trở thành chướng ngại vật lớn nhất trên con đường bá chủ của họ, nếu có cơ hội, họ chắc chắn sẽ không ngại đá Áo ra. George lắc đầu: "Thưa ngài Thủ tướng, điều này là không thể. Tây Ban Nha đã suy yếu, bây giờ còn đang bận phản công Philippines, đang cần sự hỗ trợ của Áo, căn bản không thể trở mặt. Người Nga đúng là đầy tham vọng, nhưng con đường tây tiến của họ đã bị phá hỏng, không có đủ tự tin, họ sẽ không trở mặt với Áo."

Đối thủ cạnh tranh "tiềm tàng", thì cũng chỉ là "tiềm tàng". Thực lực của Tây Ban Nha quá kém, không có tư bản để tranh giành bá quyền; người Nga có thực lực không sai, nhưng chính phủ Sa hoàng cũng không ngốc. Tranh giành chiến lợi phẩm thì dễ, vấn đề là phải ăn được nó. Dù là chia cắt lãnh thổ Pháp, hay tranh giành thuộc địa hải ngoại, đều cần một hải quân hùng mạnh làm hậu thuẫn. Đây lại chính là điều Đế quốc Nga không có. Vì những thứ không có được mà trở mặt với đồng minh, chỉ có kẻ đầu óc có vấn đề mới làm vậy.

Gladstone đập mạnh bàn: "Không làm được cũng phải làm, liên minh chống Pháp quá mạnh, chúng ta không thể trực tiếp đối đầu với họ, chỉ có thể từ bên trong tiến hành tan rã. Nếu không thể thuyết phục Nga và Tây Ban Nha chống Áo, thì hãy tìm cách gia nhập liên minh. Tóm lại, Anh không thể bị thế giới châu Âu cô lập."

Không đánh lại thì gia nhập, đây là kỹ năng truyền thống của Anh. Nhớ lại năm xưa Pháp và Áo đều là đồng minh, nhưng sau khi Anh gia nhập, hai nước nhanh chóng trở nên xa lạ. Nếu có nhà nghiên cứu quan hệ quốc tế nào nghiên cứu giai đoạn lịch sử này, sẽ phát hiện quan hệ Pháp – Áo tồn tại một bước ngoặt rõ ràng. Trước khi Tam quốc đồng minh thành lập, hai nước có thể nói là thời kỳ trăng mật; sau khi Tam quốc đồng minh thành lập, mâu thuẫn giữa hai nước không ngừng gia tăng, trực tiếp dẫn đến liên minh tan rã. Từ hướng này mà xem, Anh trong cuộc chiến tranh Âu châu này cũng đóng vai trò không mấy vẻ vang, chỉ là đã đoán sai thực lực của hai bên, dẫn đến việc sụp đổ ở giai đoạn sau.