Chương 965: Xoắn xuýt ...

Chính phủ Anh không chỉ bận tâm đến tình hình quốc tế mà còn cả những vấn đề kinh tế phát sinh. Nếu không có gì bất ngờ, thị trường mà Pháp để lại sẽ phần lớn bị các sản phẩm công nghiệp của Áo thay thế, còn Anh quốc chỉ có thể nhặt nhạnh những phần thừa. Quy luật "kẻ mạnh càng mạnh" cũng được áp dụng ở đây. Bản thân Áo vốn là bá chủ công nghiệp, nay lại chiếm đoạt thị trường của Pháp, chắc chắn ngành công nghiệp trong nước sẽ phát triển thêm một bước. Ai cũng biết rằng, sản phẩm công nghiệp càng sản xuất nhiều thì chi phí càng thấp, sức cạnh tranh trên thị trường càng mạnh. Với thị trường rộng lớn như vậy, sự phát triển của công nghiệp Áo tất yếu sẽ cạnh tranh với Anh quốc. Chưa nói đến các khu vực khác, ít nhất thị phần của Anh tại châu Âu chắc chắn sẽ bị chèn ép. Thị trường thu hẹp, lợi nhuận doanh nghiệp giảm sút, đầu tư vào nghiên cứu sản phẩm và chi phí quảng bá cũng sẽ giảm theo, đây là một vòng luẩn quẩn.

Dĩ nhiên, đây đều là những vấn đề dài hạn, Anh quốc sở hữu hệ thống thuộc địa giàu có nhất thế giới nên có thể chịu đựng được trong thời gian ngắn. Cùng lắm thì từ từ chuyển đổi kinh tế, từ bỏ ngành chế tạo lợi nhuận thấp để phát triển mạnh ngành tài chính và dịch vụ. Kịch bản này đã từng xảy ra trong dòng thời gian gốc, và bây giờ cũng có thể lặp lại. Những vấn đề dài hạn là chuyện của nhiệm kỳ tiếp theo, hoặc xa hơn nữa, Gladstone không cần phải bận tâm thay họ; những rắc rối trước mắt đã đủ khiến ông đau đầu.

Là đế quốc tài chính số một thế giới, Anh quốc đương nhiên không thiếu các khoản cho vay lãi suất cao. Ai cũng biết những kẻ chơi tài chính đều là những kẻ gan to hơn trời và không có tiết tháo. Chỉ cần lợi ích đủ lớn, bất kể rủi ro bao nhiêu, cũng sẽ có người làm. Với một Anh quốc tôn sùng kinh tế tự do, chính phủ không can thiệp vào các khoản vay mượn của tư nhân. Trong Chiến tranh Âu châu, đương nhiên không thiếu những kẻ đầu cơ này. Có người kiếm được tiền thì cũng có người thua lỗ.

Khi Chiến tranh Âu châu kết thúc, các tổ chức tài chính đã đặt cược vào chính phủ Pháp giờ đây bị mắc kẹt. Nếu là tiền của các tập đoàn tài chính bị mắc kẹt, Gladstone chỉ việc mở sâm panh ăn mừng, căn bản sẽ không quan tâm đến sống chết của những "ma cà rồng" này. Đáng tiếc, những "ma cà rồng" cũng rất khôn ngoan, đã sớm tính toán kỹ lưỡng kịch bản: lợi nhuận thì thuộc về mình, còn thua lỗ thì huy động từ dân chúng.

Từ khi Chiến tranh Âu châu kết thúc đến nay, Anh quốc đã có hơn ba trăm tổ chức tài chính tuyên bố phá sản, trực tiếp đẩy mớ hỗn độn này cho chính phủ. Việc đòi nợ là không thể, xét theo tình hình hiện tại, chính phủ Pháp dù có tiền cũng đã bị Liên minh chống Pháp vơ vét sạch sẽ. Ước chừng trong vài chục năm tới, khoản nợ này sẽ không thể được thực hiện.

Khoản nợ khó đòi của Pháp còn chưa kịp xử lý, Liên minh các quốc gia Đức lại tuyên bố vỡ nợ, một lần nữa giáng đòn cảnh cáo vào chính phủ Luân Đôn. Lần này không chỉ là các khoản vay tư nhân, mà trong đó không ít khoản vay còn được chính phủ Anh cung cấp bảo lãnh an toàn. Không còn cách nào khác, chính phủ Liên minh các quốc gia Đức tuyên bố phá sản. Để tiết kiệm chi phí, họ thậm chí đã đóng cửa đại sứ quán tại Luân Đôn, ủy thác công việc cho đại sứ quán Áo tại Luân Đôn.

Không phải chính phủ Liên minh các quốc gia Đức cố ý "quỵt nợ", mà họ thực sự không có tiền. Các bang bên dưới không nộp thuế, khu vực trực thuộc trung ương lại bị tàn phá, chính phủ mất hết mọi nguồn thu nhập, ngay cả lương công chức cũng phải do Áo ứng trước, càng chưa nói đến việc trả nợ. Gần đến cuối năm tài chính, chính phủ không thể chi trả các khoản nợ nên chỉ có thể chọn phá sản và vỡ nợ.

Trên thực tế, không chỉ có Liên minh các quốc gia Đức phá sản. Chính phủ Bỉ, bị các cường quốc đánh cho tan hoang, cũng tuyên bố phá sản vào thời điểm này. Không có tiền thì là không có tiền, không cần phải giả nghèo. Họ cũng không phải đơn độc nhắm vào Anh quốc, mà là toàn bộ các khoản nợ đều bị vỡ. Chỉ là Anh quốc cho vay nhiều nhất nên trở thành nạn nhân lớn nhất.

"Chính phủ Bỉ và Liên minh các quốc gia Đức đưa ra đề xuất gì?" Gladstone trực tiếp bỏ qua chính phủ Pháp, hiển nhiên ông không cho rằng có thể moi tiền từ Liên minh chống Pháp. Việc chính phủ Bỉ và Liên minh các quốc gia Đức không có tiền là sự thật ai cũng biết, Gladstone cũng không hy vọng họ lập tức trả tiền. Không có tiền thì không sao, Anh quốc có đội ngũ tài chính chuyên nghiệp. Chỉ cần có đủ vật thế chấp, việc cho vay thêm một khoản nữa cũng không thành vấn đề. Mấu chốt là thái độ giải quyết vấn đề: rốt cuộc là do không có tiền mà buộc phải "tạm ngừng thanh toán", hay là muốn "quỵt nợ".

"Phương án của chính phủ Bỉ là hoãn thanh toán năm năm, dùng tiền bồi thường chiến tranh của Pháp làm bảo đảm. Sau năm năm, Pháp sẽ ưu tiên thanh toán tiền bồi thường chiến tranh cho chúng ta. Phương án của chính phủ Liên minh các quốc gia Đức là chuyển nhượng trái phiếu, trực tiếp khấu trừ hạn mức tương ứng từ tiền bồi thường chiến tranh, để Pháp gánh khoản nợ này. Về lý thuyết, cả hai phương án đều khả thi. Vấn đề duy nhất là liệu Pháp có khả năng thanh toán hay không."

Không phải George yếu lòng, mà thực sự tình hình hiện tại rất đặc biệt. Bỉ bây giờ là một quốc gia nghèo rớt mùng tơi, quốc khố trống rỗng, căn bản không thể vắt ra tiền. Liên minh các quốc gia Đức trông có vẻ khá hơn một chút, nhưng chính phủ này quá yếu thế, có thể sụp đổ bất cứ lúc nào. Nếu không nhanh chóng xử lý vấn đề nợ nần, đợi đến khi Áo tuyên bố khôi phục Đế quốc La Mã Thần thánh, giải tán tổ chức phi pháp Liên minh các quốc gia Đức, đến lúc đó chủ nợ cũng sẽ không còn. Không quốc gia nào sẽ thanh toán cho một chính phủ phi pháp do loạn đảng thành lập, trừ phi Anh quốc có thể khiến Áo thừa nhận tính hợp pháp của chính phủ Liên minh các quốc gia Đức. Điều này hiển nhiên là không thể. Thừa nhận tính hợp pháp của chính phủ Liên minh các quốc gia Đức đồng nghĩa với sự chia cắt đế quốc, ba mươi năm trước Viên đã có thể đứng vững trước áp lực, bây giờ thì càng không cần phải nói.

"Rắc rối thật!"

"Theo tình hình hiện tại, Liên minh chống Pháp chắc chắn sẽ vơ vét của Pháp một khoản lớn, tiền bồi thường chiến tranh e rằng sẽ không dưới một tỷ bảng Anh. Bỉ đã hy sinh rất nhiều trong cuộc chiến này, cả về tình và lý, Áo đều phải an ủi, tỷ lệ tiền bồi thường mà Bỉ nhận được cũng sẽ không thấp. Với năm năm làm bước đệm, Pháp cũng sẽ khôi phục được phần nào nguyên khí, dù không thể thanh toán toàn bộ tiền bồi thường, phần mà Bỉ nhận được hàng năm cũng đủ để trả nợ cho chúng ta. Dù không đủ khả năng, cũng có thể yêu cầu người Bỉ bù đắp. Đề nghị của chính phủ Liên minh các quốc gia Đức thì rắc rối hơn, việc chuyển nhượng trái phiếu nhìn như chúng ta không bị tổn thất, nhưng trên thực tế phải gánh chịu rủi ro rất lớn. Không chỉ phải lo lắng khả năng thanh toán của Pháp, mà còn phải cân nhắc rủi ro chính trị. Nếu Nga và Áo giở trò, khiến Pháp cố ý trì hoãn, hoặc đặt các khoản nợ được chuyển nhượng vào cuối cùng để thực hiện, e rằng đến cuối thế kỷ này chúng ta cũng không thấy được tiền."

Không phải Gladstone không lo lắng, Anh quốc đã từng chơi những thủ đoạn tương tự, bây giờ phong thủy luân chuyển, đến lượt họ bị động. Chấp nhận chuyển nhượng trái phiếu của Liên minh các quốc gia Đức đồng nghĩa với rủi ro cao; từ chối chuyển nhượng thì ngay cả cơ hội gánh rủi ro cũng không có. Bây giờ chính phủ Liên minh các quốc gia Đức giống như một công ty TNHH sắp phá sản, gánh khoản nợ khổng lồ, lại là loại có vốn điều lệ thấp nhất. Dù sao mọi người chỉ chịu trách nhiệm trong phạm vi vốn điều lệ đăng ký, dù là pháp nhân hay cổ đông đều chọn kịp thời cắt lỗ, không có ý định cứu vãn công ty. Là chủ nợ, Anh quốc rơi vào bi kịch: hoặc là đi thúc giục thu các khoản nợ xấu bên ngoài của công ty, hoặc là chờ đợi phá sản thanh lý.

Ngoại giao đại thần George nói bổ sung: "Không chỉ chúng ta, các chủ n nợ khác của Liên minh các quốc gia Đức bây giờ cũng chịu chung số phận, bao gồm cả Ngân hàng Hoàng gia Áo. Bây giờ George I đã đóng cửa không tiếp khách, đẩy mọi chuyện cho chính phủ Liên minh các quốc gia Đức, Vương quốc Hannover và Liên minh các quốc gia Đức đã hoàn tất việc cắt đứt. Để giảm lỗ, Bộ Ngoại giao đã đề xuất dùng thuộc địa để trả nợ, nhưng họ đã từ chối. Eivar còn lớn tiếng tuyên bố, chỉ cần dám động đến thuộc địa của họ thì sẽ khai chiến với chúng ta."

Không ai dễ chơi cả, ngay cả "con ruột" của Anh quốc bây giờ cũng như phản nghịch. Bất kể mối quan hệ trước đây tốt đẹp đến đâu, tóm lại họ sẽ không gánh nợ. Dù biết làm vậy sẽ đắc tội với Anh quốc, nhưng bây giờ họ cũng không sợ hãi. Dù sao Đế quốc La Mã Thần thánh phục hưng chính là bá chủ châu Âu, người Anh muốn gây rắc rối cũng có chính phủ trung ương chống lưng, căn bản không cần phải sợ.

...

Không chỉ chính phủ Anh đang xoắn xuýt, ở xa Tokyo, chính phủ Nhật Bản bây giờ cũng không chịu nổi. Dù quân Nhật đã chiếm lĩnh quần đảo Philippines, Minh Trị Thiên Hoàng cũng không cảm thấy an ủi. Không còn cách nào, kế hoạch không theo kịp biến động. Vốn chuẩn bị đầu cơ một phen khi tình hình rõ ràng, đáng tiếc do bất tiện trong việc truyền tin, tin tức của chính phủ Nhật Bản đã chậm vài ngày. Vậy mà, chỉ vài ngày như vậy, Pháp đã đầu hàng. Đến nỗi chiến thư mà chính phủ Nhật Bản chuẩn bị cũng không thể gửi đi. Muốn cưỡng ép ăn vạ cũng không được. Bán đảo Đông Dương thuộc Pháp đã bị người Anh giành trước, vài hòn đảo nhỏ của Pháp ở vùng Nam Dương lại rơi vào tay Áo, không có nơi nào họ dám gây sự.

Đầu cơ thất bại khiến Nhật Bản bây giờ ở vào một vị trí vô cùng khó xử, tình hình quốc tế không mấy thân thiện với họ, đặc biệt là Hội nghị Hòa bình Viên sắp tới. Tây Ban Nha là một quốc gia châu Âu, lại là một thành viên trong Liên minh chống Pháp, việc các cường quốc sẽ ủng hộ ai là điều dễ thấy tại Hội nghị Hòa bình Viên. Không thể đạt được sự công nhận của các quốc gia, việc họ chiếm lĩnh quần đảo Philippines sẽ trở thành vô căn cứ, có thể bị cướp đi bất cứ lúc nào. Trong những ngày sắp tới, họ không chỉ phải lo lắng sự phản công của người Tây Ban Nha, mà còn phải cảnh giác Anh và Áo ra tay với họ. Trước đây Tây Ban Nha có thể bảo vệ quần đảo Philippines không chỉ vì thực lực; đơn thuần nhìn vào thực lực, Tây Ban Nha, Hà Lan, Bồ Đào Nha đều không có tư cách bảo vệ thuộc địa trong tay, mà phần lớn là do yếu tố chính trị. Bây giờ tình hình châu Âu đại biến, quần đảo Philippines lại rơi vào tay người Nhật, yếu tố chính trị ban đầu vào lúc này đã không còn phù hợp. Bỏ lỡ cơ hội đầu cơ, chính phủ Nhật Bản muốn bảo vệ quần đảo Philippines thì chỉ có thể dùng thực lực để nói chuyện.

"Thủ tướng, lập trường của các nước châu Âu là gì?" Ito Hirobumi vẻ mặt căng thẳng, có chút khó khăn nói: "Tình hình không mấy lạc quan, tôi đã đích thân đi thăm các công sứ của các quốc gia, dù đế quốc đã nhượng bộ, cũng không nhận được sự ủng hộ rõ ràng từ bất kỳ quốc gia nào. Trong số các cường quốc, lập trường của người Anh mơ hồ, dường như hoàn toàn không quan tâm đến việc chúng ta chiếm lĩnh quần đảo Philippines; người Nga cũng nghiêng về Tây Ban Nha hơn, sau khi đế quốc nhượng bộ, cũng không nhận được sự bảo đảm của họ. Lập trường của Áo bất lợi nhất đối với chúng ta, công sứ Antonio đã bày tỏ rõ ràng rằng hy vọng chúng ta từ bỏ quần đảo Philippines, dừng lại bước chân bành trướng xuống Nam Dương. Tin tức tốt duy nhất là lập trường của Áo không quá kiên quyết, không có ý định can thiệp bằng vũ lực. Việc phản đối chúng ta chiếm lĩnh quần đảo Philippines có lẽ là vì Tây Ban Nha là đồng minh của họ. Căn cứ vào tin tức từ châu Âu, người Tây Ban Nha đã bắt đầu xây dựng hạm đội viễn chinh, hiện tại đã có ba chiếc tàu chiến kiểu mới và mười chiếc tàu chiến bọc thép, tất cả đều đến từ hải quân Pháp."

Tổng trưởng Hải quân Saigō Jūdō nghi ngờ hỏi: "Hạm đội của Pháp không phải đều phải đem bán đấu giá sao, sao lại rơi vào tay người Tây Ban Nha?" Ito Hirobumi bất đắc dĩ giải thích: "Hạm đội của Pháp đều là chiến lợi phẩm của Liên minh chống Pháp, Tây Ban Nha lại là một thành viên trong Liên minh chống Pháp, việc mượn trước khi đấu giá cũng không có gì ghê gớm. Dù có tiến hành đấu giá, cũng chỉ là một màn kịch, những chiến hạm này vẫn sẽ rơi vào tay Tây Ban Nha. Những chiến hạm thực sự có thể được bên ngoài mua được là những chiếc còn lại sau khi các quốc gia trong Liên minh chống Pháp đã chọn."

Việc đi cửa sau là quá bình thường. Là một thành viên trong Liên minh chống Pháp, nếu không có đặc quyền thì mới là có vấn đề. Saigō Jūdō trầm mặc. Hải quân trăm năm không phải chuyện đùa, đừng xem Tây Ban Nha suy tàn nặng nề, nền tảng hải quân của họ vẫn không thiếu. Chỉ cần có tiền và chiến hạm, rất nhanh có thể xây dựng một hạm đội. Hải quân Nhật Bản có tài sản hạn chế, chiến hạm tiên tiến nhất cũng chỉ có vài chiếc tàu chiến bọc thép, hay nói đúng hơn là tàu tuần dương, chiến hạm tiên tiến nhất căn bản không tồn tại. Chiến hạm không phải vũ khí thông thường, cũng không phải có tiền là có thể mua được. Những chiến hạm có thể mua được trên thị trường quốc tế đều là chiến hạm hạng hai, hạng ba, thậm chí có thể là phiên bản đơn giản hóa, về mặt này người Anh chơi rất giỏi. Một chiếc thiết giáp hạm tiền-Dreadnought hơn mười ngàn tấn đối đầu với một chiếc tàu tuần dương vài ngàn tấn, thà nói là tàn sát còn hơn là chiến đấu. Hải quân không dựa vào nhiệt huyết và dũng cảm, sự chênh lệch về kỹ thuật không phải vài câu khẩu hiệu có thể bù đắp. Dù tự tin đến mấy, Saigō Jūdō cũng không cho rằng mấy chiếc thuyền hỏng của hải quân Nhật Bản có thể sánh bằng những chiến hạm tinh hoa của hải quân Pháp.

Thấy hải quân lo lắng, Đại tướng Lục quân Ōyama Iwao vội vàng biểu hiện: "Yên tâm đi, Bệ hạ. Lục quân Đại Nhật Bản không e ngại bất cứ kẻ địch nào khiêu chiến, chỉ cần có chúng ta ở đây, tuyệt đối có thể bảo vệ quần đảo Philippines." Không giống với sự lo âu của hải quân, lục quân trên dưới lại tràn đầy tự tin. Trong trận công phòng quần đảo Philippines trước đó, lục quân Nhật Bản đã áp đảo hoàn toàn người Tây Ban Nha.