Chương 984: Đánh cuộc

Từ xưa đến nay, lợi ích luôn là cầu nối tốt nhất cho tình hữu nghị; chỉ cần lợi ích được đáp ứng, tình hữu nghị sẽ tự khắc nảy sinh. Không phải tỉnh trưởng Chandler thích diễn trò, mà thực tế đã buộc ông phải làm vậy. Là người thắng lớn nhất trong Đại chiến châu Âu, Đế quốc La Mã Thần thánh tuy bề ngoài huy hoàng nhưng thực chất đang ở thời kỳ suy yếu nhất. Quốc sách hàng đầu của chính phủ Vienna là duy trì sự nghiệp, việc khuếch trương căn bản không nằm trong phạm vi cân nhắc. Quần đảo Philippines dù màu mỡ, nhưng vẫn chưa đủ để chính phủ Vienna thay đổi quốc sách.

Là một tỉnh trưởng thuộc địa, bên cạnh việc chăm lo chiến lược quốc gia, Chandler cũng không thể không nhìn đến lợi ích của tập đoàn thực dân. Trong bối cảnh này, kỹ năng thao túng sẽ được thử thách. Kế hoạch "ngư ông đắc lợi" ban đầu được xây dựng dựa trên tình huống Tây Ban Nha chiến bại, còn Nhật Bản thực lực không đủ. Tình hình hiện tại rất rõ ràng: Tây Ban Nha quả thực khó thắng cuộc chiến, nhưng thực lực của người Nhật lại vượt ngoài dự liệu. Có thể sức chiến đấu của họ không quá mạnh, nhưng họ lại dám liều mạng! Chỉ dựa vào lực lượng của Đế quốc tại vùng Nam Dương, dù có thể đánh bại người Nhật, bản thân cũng sẽ tổn thất nặng nề.

Đối với Đế quốc La Mã Thần thánh, Nhật Bản từ trước đến nay chưa bao giờ đáng nhắc tới; kẻ thực sự đe dọa là người Anh đang rình rập phía sau. Nếu thao tác không khéo, sẽ biến thành một cuộc chiến tranh ủy nhiệm, nơi người Anh cung cấp vũ khí và người Nhật xuất binh. Những cái bẫy của chiến tranh ủy nhiệm nhiều đến mức nào, chỉ cần nghĩ đến Chiến tranh Cận Đông lần thứ nhất, hai cuộc Chiến tranh Phổ-Nga, cùng với cuộc Chiến tranh Anh-Nga ở Afghanistan gần đây là đủ hiểu. Từng đối thủ cạnh tranh đều bị đẩy vào cảnh chết chóc, tàn phế, hoặc sống sót nhưng nguyên khí tổn thương nặng nề.

Việc Anh và Nga không gây sự khi Đế quốc La Mã Thần thánh yếu nhất không phải vì chính phủ hai nước thâm minh đại nghĩa, càng không phải vì không có mâu thuẫn giữa ba cường quốc, mà nguyên nhân cốt lõi là họ cũng không ở trạng thái tốt nhất. Một cuộc chiến tranh Afghanistan đã khiến Anh và Nga mỗi bên tổn thất hàng trăm nghìn quân đội, thu hoạch chỉ là một mớ hỗn độn, đồng thời còn gánh chịu áp lực tài chính nặng nề. Trong bối cảnh này, dù muốn gây sự cũng nhất định phải giữ vững sự kiềm chế. Theo một ý nghĩa nào đó, việc Đế quốc La Mã Thần thánh có thể phục hưng, chính phủ Vienna âm thầm thao túng từng cuộc chiến tranh ủy nhiệm cũng đã đóng góp quan trọng.

Có lẽ khi mới xuyên việt, Franz còn có thể bồng bột một lần, mượn cơ hội đánh cho người Nhật một trận hả giận, nhưng giờ đây điều đó đã không thể. Là một chính khách trưởng thành, bất kỳ hành động quân sự nào cũng nhất định phải lấy lợi ích làm động lực. Năm nay, người Nhật nghèo rớt mồng tơi, dù có thuận lợi càn quét cũng không thể thu hồi chi phí chiến tranh; nếu giữa đường phát sinh biến cố, càng là thiếu máu trầm trọng. Bản thân không muốn ra trận, lại thèm khát quần đảo Philippines màu mỡ, giá trị của Tây Ban Nha liền thể hiện ra. Britain ủng hộ người Nhật, Vienna liền ủng hộ Tây Ban Nha, bất kể ai thắng ai thua đều có lợi, chỉ là vấn đề lợi nhuận lớn hay nhỏ.

Đứng trên lập trường của chính phủ Vienna, việc chính phủ Anh ủng hộ người Nhật càng mạnh càng tốt, chỉ có như vậy mới có thể khiến mâu thuẫn Anh-Tây không ngừng leo thang. Một Tây Ban Nha đồng thời kết thù với Anh và Pháp, lại có được thực lực nhất định, không nghi ngờ gì là đồng minh tốt nhất của Đế quốc La Mã Thần thánh. Tây Ban Nha đang trên đà suy thoái không sao cả, chỉ cần không suy sụp quá nhanh là được. Nếu Tây Ban Nha thực sự đang trong thời kỳ hưng thịnh, Franz còn không dám muốn người em út này. So với lợi nhuận chiến lược mang lại, lợi ích của quần đảo Philippines lại trở nên không đáng kể. Nếu không phải người Tây Ban Nha tự dâng đến cửa, tỉnh trưởng Chandler cũng chẳng làm được gì.

"Thưa Thượng tướng, ngài quá lo lắng. Chỉ bằng tình hữu nghị giữa chúng ta và quý quốc, sẽ không có xưởng tàu nào dám làm càn. Chỉ có điều Nam Dương không giống với châu Âu, toàn bộ công cụ, thiết bị và linh kiện sửa chữa đều được vận chuyển từ chính quốc đến đây. Đặc biệt, quy cách tàu chiến của quý quốc không giống với chúng tôi, rất nhiều linh kiện phải đặt riêng, nên chi phí sẽ cao hơn một chút. Không phải chúng tôi thừa cơ trục lợi. Ngài cũng biết, việc dự trữ linh kiện trước hạn tiềm ẩn rủi ro lớn, các nhà tư bản làm như vậy nhất định là vì kiếm tiền, nên cái giá này..."

Nghe lời giải thích này, Thượng tướng Valkenhayn cũng không còn lời nào để nói. Việc có sẵn linh kiện và đầy đủ dụng cụ sửa chữa, nếu không phải để thừa cơ trục lợi thì thật là lạ. Nếu chỉ là chi phí bảo dưỡng cao hơn một chút, Valkenhayn cũng không bận tâm chi thêm tiền. Dù sao trên chiến trường, thời gian là sinh mạng; xưởng tàu dự trữ linh kiện càng đầy đủ, tiến độ sửa chữa tàu chiến sẽ càng nhanh, kiếm thêm một chút tiền cũng là lẽ đương nhiên. Hiện tại rõ ràng không phải vấn đề tiền bạc, chỉ riêng chi phí bảo dưỡng cao chưa đủ để Thượng tướng Valkenhayn phải hạ giọng cầu cạnh.

Thấy tỉnh trưởng Chandler không chịu nói thẳng, Valkenhayn hiểu đây là vì thể diện. Là thủ lĩnh của Liên minh châu Âu, việc mưu đồ thuộc địa của một nước em út, nếu truyền ra ngoài thì chính phủ Vienna cũng không thể nào ăn nói được. Biện pháp tốt nhất không nghi ngờ gì là để họ chủ động dâng lên. Sau đó, chính phủ Vienna sẽ đưa ra một "giá cả hợp lý" tương đối, để mọi người đều giữ được thể diện. Cố nén sự bất mãn trong lòng, Thượng tướng Valkenhayn che giấu lương tâm nói: "Thưa Tỉnh trưởng, vì tình hữu nghị giữa hai nước chúng ta, và để cảm tạ sự ủng hộ hết mình của chính phủ quý quốc, bên tôi sẵn lòng mở cửa thị trường quần đảo Philippines. Ngài biết đấy, tình hình tài chính của chúng tôi luôn rất tồi tệ. Nếu quý quốc có thể cung cấp sự trợ giúp, chúng tôi sẵn lòng bán một phần các hòn đảo."

"Thưa ngài hiểu lầm, chúng tôi không hề có bất kỳ ý định dòm ngó thuộc địa của quý quốc, Đế quốc La Mã Thần thánh cũng sẽ không nhòm ngó bất kỳ thuộc địa nào của đồng minh. Nếu quý quốc thực sự gặp khó khăn tài chính, chúng tôi cũng rất sẵn lòng cung cấp trợ giúp. Vì hòa bình và ổn định thế giới, Đế quốc đang khởi động chiến lược toàn cầu hóa. Nếu quý quốc không ngại, có thể cho chúng tôi thuê vài quân cảng. Ngài có thể yên tâm, việc chúng tôi đóng quân chỉ là để duy trì hòa bình và ổn định khu vực, sẽ không can thiệp vào việc quản lý thuộc địa của quý quốc."

Miếng mỡ dâng đến cửa mà không thể ăn, tỉnh trưởng Chandler lòng đau như cắt. Nhưng không còn cách nào khác, Đế quốc La Mã Thần thánh cần phải chú ý đến "tướng ăn", nếu không sẽ gây ra khủng hoảng trong thế giới châu Âu. Việc người Tây Ban Nha mở cửa thị trường đã có thể giao phó cho các tập đoàn thực dân; còn việc muốn nhân cơ hội thôn tính quần đảo Philippines thì không thể nào. Ngay cả khi người Tây Ban Nha tặng không, Đế quốc La Mã Thần thánh bây giờ cũng không thể nhận. Mua các hòn đảo thì càng khỏi phải nói, dù có thực sự muốn mua cũng không thể mua vào lúc này. Đừng quên, quần đảo Philippines vẫn còn nằm trong tay người Nhật! Một khi mua chủ quyền hòn đảo, Đế quốc La Mã Thần thánh sẽ bị người Tây Ban Nha kéo xuống nước.

Phủ tỉnh trưởng Nam Dương không thể đạt được lợi ích quá lớn, nhưng không phải Đế quốc La Mã Thần thánh cũng không có lợi nhuận. Dù sao đi nữa, Tây Ban Nha cũng là một quốc gia thuộc địa lạc hậu, dù đã suy tàn, trong tay vẫn còn không ít hòn đảo có giá trị chiến lược. Bị hạn chế về thực lực, nhiều hòn đảo trong tay người Tây Ban Nha đã trở nên có cũng được không có cũng được, nhưng khi rơi vào tay Đế quốc La Mã Thần thánh lại trở nên giá trị liên thành. Kể từ khi Chiến tranh châu Âu kết thúc, chiến lược toàn cầu hóa đã được đưa lên chương trình nghị sự. Hiện tại vẫn chưa được áp dụng, chủ yếu là do hạn chế về tài lực; chờ thêm vài năm để tiêu hóa chiến lợi phẩm lần này, việc khởi động toàn diện chiến lược toàn cầu hóa có thể nói là bắt buộc phải làm.

***

Trong khi Áo và Tây Ban Nha đang tiến hành giao dịch, Anh và Nhật cũng không hề nhàn rỗi. Việc người Nhật chứng minh được thực lực của bản thân đã khiến địa vị của họ trong mắt chính phủ Anh rõ ràng được nâng cao một bậc.

Ngoại giao đại thần George của Phố Downing nhận định: "Dựa trên thực lực mà người Nhật đã thể hiện trong trận hải chiến Philippines, họ đã kiềm chế được người Tây Ban Nha. Thậm chí, do sự sáp nhập mạnh mẽ của người Nhật, địa vị bá chủ của Đế quốc La Mã Thần thánh ở vùng Nam Dương cũng bị ảnh hưởng. Chính phủ Vienna sẽ không để tình huống này kéo dài, nếu chúng ta không can thiệp, việc người Nhật bị buộc rời khỏi Nam Dương chỉ là vấn đề thời gian. Một khi chiến lược Nam Dương thất bại, người Nhật sẽ chỉ còn con đường bắc tiến, điều này tất yếu sẽ gây ra chiến tranh với Đế quốc Viễn Đông, đến lúc đó chúng ta lại phải đưa ra lựa chọn. Vì lợi ích của Đế quốc, lựa chọn tốt nhất là ủng hộ Đế quốc Viễn Đông ở phía đông để kiềm chế người Nga, ủng hộ người Nhật ở Nam Dương để kiềm chế Tây Ban Nha, cùng với Đế quốc La Mã Thần thánh."

Không nghi ngờ gì, đây là cục diện lạc quan nhất. Thông qua việc ủng hộ hai nước em út, để Britain thoát khỏi tình cảnh khó xử hiện tại, không nghi ngờ gì là trạng thái lý tưởng. Tuy nhiên, kế hoạch suy cho cùng chỉ là kế hoạch, muốn biến thành hiện thực thì không đơn giản như vậy. Tây Ban Nha dù suy sụp, nhưng không phải không có sức đánh trả. Dù tập đoàn quan liêu có mục nát, nhưng tổng hợp quốc lực vẫn trên Nhật Bản. Đặc biệt, Tây Ban Nha thuộc về quốc gia châu Âu, phía sau còn có một Liên minh châu Âu. Một khi chính phủ Tây Ban Nha làm tốt công tác ngoại giao với các quốc gia, đạt được sự ủng hộ của toàn bộ liên minh, kế hoạch nam tiến của người Nhật nhất định sẽ phá sản. Cần biết rằng chính phủ Luân Đôn lúc này vẫn đang nỗ lực gia nhập liên minh, hơn nữa đã đạt được những thành quả nhất định, không thể nào vì người Nhật mà trực tiếp đối đầu với liên minh.

Kế hoạch phía nam tràn đầy sự không chắc chắn, kế hoạch phía bắc càng bi kịch hơn. Đặc điểm lớn nhất của Đế quốc Viễn Đông là "từ tâm", người Nga không tìm đến phiền toái thì Lão Phật Gia đã mãn nguyện, chủ động đi tìm người Nga gây sự thì thật sự là quá khó khăn. Xem Anh và Nga cắn xé nhau ở Ấn Độ, người ta còn vui mừng không kịp, làm sao có thể chủ động dính vào?

Có nhiều vấn đề như vậy, nhưng vẫn không ảnh hưởng đến việc phần "kế hoạch" này trở thành chiến lược ngoại giao của chính phủ Luân Đôn. Thành công thì lợi lớn, thất bại cũng không lỗ, kế sách như vậy tại sao không dùng? Nói là ủng hộ, kỳ thực toàn bộ vũ khí trang bị đều là người ta dùng vàng ròng bạc trắng mua, chính phủ Anh thực sự bỏ ra cũng chỉ là sự ủng hộ ngoại giao bằng lời nói. Nhìn phản ứng của thị trường chứng khoán cũng biết, kể từ khi chính phủ Luân Đôn áp dụng phần kế hoạch chiến lược này, cổ phiếu ngành công nghiệp quân sự trong nước đã tăng mười tám phần trăm, kéo theo giá cổ phiếu ngành xuất khẩu thiết bị cơ khí cũng tăng chín điểm.

Thủ tướng Gladstone gật đầu: "Đồng ý yêu cầu của người Nhật. Nếu Đế quốc La Mã Thần thánh có thể giúp người Tây Ban Nha sửa chữa tàu chiến, thì các xưởng tàu của chúng ta ở khu vực Viễn Đông cũng có thể giúp người Nhật sửa chữa tàu chiến, nhưng phải nắm giữ giới hạn, Đế quốc không thể trực tiếp tham gia chiến tranh. Đồng thời, Bộ Ngoại giao phải tăng tốc bố cục ở khu vực Viễn Đông, cố gắng hết sức khơi mào xung đột giữa Đế quốc Viễn Đông và người Nga, nhằm giảm bớt áp lực của chúng ta ở Ấn Độ. Ra lệnh cho Tổng đốc Ấn Độ tăng cường mức độ ủng hộ các đội du kích ở các quốc gia Trung Á, tăng chi phí cai trị của người Nga. Khi cần thiết, có thể phát hành một hạn mức vay nhất định cho chính phủ Nhật Bản, hoặc thay họ phát hành công trái chiến tranh, số lượng tạm định trong vòng hai mươi triệu bảng Anh. Để họ dùng thuế quan làm thế chấp, rủi ro hẳn không quá lớn."

Không căng thẳng không được, tuyến đường sắt Trung Á của người Nga đã bắt đầu khởi công. Đơn vị phụ trách xây dựng lại là công ty đường sắt Áo, chỉ cần không xảy ra biến động lớn, việc thông xe chỉ là vấn đề thời gian. Ai cũng biết một khi đường sắt Trung Á hoàn thành, đó là lúc người Nga một lần nữa nam tiến. Mặc dù trong nhiệm kỳ của Gladstone đường sắt sẽ không hoàn thành, nhưng nếu không làm gì, tương lai xảy ra vấn đề, họ cũng sẽ phải gánh chịu vết nhơ chính trị. Vì danh tiếng sau khi qua đời, nội các Gladstone trong thời gian gần đây có thể nói là chưa từng có sự nỗ lực nào hơn. Từng phần kế hoạch chiến lược tưởng chừng hoàn hảo, không ngừng được đưa ra. Về phần có thể thành công hay không, tạm thời không nằm trong phạm vi lo lắng của họ, ngược lại chỉ cần trông có vẻ khả thi là được. Tương lai nếu thất bại, đó cũng là do chính phủ kế nhiệm không đủ năng lực, không liên quan đến họ.

Ngoại giao đại thần George: "Căn cứ vào tình báo thu thập được từ mọi phía, chính phủ Vienna đang bận xử lý các công việc trong nước, không có kế hoạch trực tiếp tham gia cuộc chiến này. Hiện tại hải chiến lâm vào thế giằng co, các trận chiến tiếp theo sẽ chuyển sang đất liền. Người Nhật dám liều mạng, chỉ cần Vienna không gây sự, người Tây Ban Nha viễn chinh sẽ không thể hao tổn bằng họ. Bộ Ngoại giao đang tìm cơ hội thích hợp để điều đình cuộc chiến này, để người Nhật dừng lại đúng lúc, tránh cho chiến tranh lan rộng."

So với Tây Ban Nha, ưu điểm lớn nhất của Nhật Bản là đông dân. Nếu không phải sự thật bày ra trước mắt, không ai có thể tưởng tượng được Tây Ban Nha, quốc gia có dân số tám triệu vào thế kỷ 16, giờ đây tổng dân số lại chưa đến mười tám triệu. Nhìn dân số cũng đủ biết, việc Tây Ban Nha suy tàn không phải không có lý do. Những gì xảy ra ở giữa thì không cần nói, tóm lại đều là những trò ngu xuẩn, đến nỗi Britain, quốc gia từng có tổng dân số chưa bằng một nửa họ, giờ đây đã gần gấp đôi. So sánh, tình hình của Nhật Bản tốt hơn rất nhiều, dân số khoảng hơn bốn mươi triệu, đã đáp ứng nhu cầu dân số của một cường quốc đương thời. Có thể nói hải chiến chưa kết thúc hoàn toàn, nhưng cuộc chiến này người Tây Ban Nha đã thua một nửa. Trong các trận chiến tiếp theo, chính phủ Nhật Bản nhất định sẽ phát huy ưu thế của mình, dụ người Tây Ban Nha đổ bộ để tiến hành quyết chiến. Dù sao, so với hải quân quý giá, lục quân giá rẻ thì muốn bao nhiêu có bấy nhiêu, chính phủ Nhật Bản hoàn toàn có thể chấp nhận tổn thất.