Chương 1142: Khoa cử nước Hán.

Chương 1142: Khoa cử nước Hán.

Thời gian dần dần cũng đến tháng tám, cái nóng bức cũng đã qua, thời tiết cũng mát mẻ hơn, nhưng nhiệt huyết của mọi người trong thành Trường An lại dâng cao một cách khác thường, mọi người đều đang chú ý đến kỳ thi khoa cử sắp tới.

Lúc này, gần năm vạn sĩ tử từ các nơi trong thiên hạ đổ dồn về Trường An, mặc dù sĩ tử ít hơn kỳ thi ở Tương Dương vào mấy năm trước rất nhiều nhưng chất lượng lại cao hơn. Trải qua kỳ thi ở Tương Dương, hơn một nửa những sĩ tử với học thức chưa đủ không hao tốn tiền gạo đến ứng thi nữa, mà ngược lại, mỗi sĩ tử đến Trường An đều tràn đầy tự tin, tin rằng mình có thể được đề tên bảng vàng.

Mặc dù chỉ có năm vạn người nhưng các quán trọ và tửu quán ở Trường An đã chật hết cả. Mỗi quán trọ đều chật các sĩ tử đến thuê, thậm chí trong sân của rất nhiều quán trọ còn có cả lều, trong lều có bày trí đầy đủ giường. Mặc dù không ít sĩ tử ở trong nơi chỉ dài một trượng, rộng năm thước nhưng vẫn không ngăn được khát vọng công danh của bọn họ.

Khương Duy năm nay mười bảy tuổi, cậu ta là sĩ tử của quận Lũng Tây đến thi năm nay, nhưng trên thực tế, cậu luôn đi theo Triệu Vân, cậu là đồ đệ cưng của Triệu Vân. Không những võ nghệ cao cường mà Khương Duy còn là người có học thức cao, có thể nói là văn võ song toàn. Mặc dù vẫn còn rất trẻ nhưng điều này cũng không ngăn cản được lòng quyết tâm mưu cầu công danh của cậu.

Khương Duy không ở trong phủ của Triệu Vân mà ở trong quán trọ Vương thị cách phủ Triệu Vân không xa. Nửa năm trước, Lý Văn - quan viên Hà Tây đã bị hắc y nhân truy sát, sự việc này cũng diễn ra tại chính quán trọ này.

Nhưng vụ án mạng xảy ra nửa năm trước này sớm đã bị người đời lãng quên. Khách trong quán trọ Vương thị chật ních, vốn chỉ có thể ở được sáu mươi khách nhưng bây giờ lại nhét lên đến hai trăm người, tất cả đều là sĩ tử các nơi đến tham gia kỳ thi lần này.

Mọi người ở cùng nhau thì tất nhiên sẽ trở thành bạn. Trong phòng của Khương Duy có bốn người ở, ngoài cậu ta ra còn có một sĩ tử đến từ quận Thường Sơn, tên là Lư Tông, nghe nói là cháu của Lư Thực - danh sĩ Hà Bắc. Ngoài ra còn có hai người đều đến từ Ngô Quận, một người tên là Cố Hàn, một người tên là Trương Đình. Hai người đều đến kết bạn, mặc dù không chịu nói rõ nhưng Khương Duy vẫn đoán được gia tộc của bọn họ, Cố thị và Trương thị trong tam đại thế gia Ngô Quận.

Chính vì cái gọi là “Quý tộc kế thừa quyền lực, sĩ tộc kế thừa văn hóa”, bất luận ở triều Hán hay trong lịch sử dài dằng dặc sau này, văn hóa đều bị các sĩ tộc nắm giữ trong tay. Họ thông qua gia đình có tiếng là nuôi dưỡng các thế hệ anh tài làm cho gia tộc có thể kéo dài ngàn năm không ngừng.

Mặc dù quan phủ cũng tổ chức quan học nhưng tài lực và nhân lực có hạn nên không thể so sánh với những gia đình có tiếng kia được. Những học trò được đào tạo ra bất luận về học thức hay các mối quan hệ trong quan trường đều thua xa những con cháu quý tộc, khiến họ bị bại trận trong cuộc cạnh tranh.

Mặc dù Lưu Cảnh đưa ra những nguyên tắc như thi cử công khai, cạnh tranh công bằng, hàn thứ bình đẳng nhưng dù trình tự bình đẳng, tố chất của họ lại không công bằng. Trong cạnh tranh công bằng thì con cháu hàn môn vẫn không thể đấu được con cháu danh môn.

Dù vậy cũng không còn cách nào khác, thế gian vốn không có bình đẳng tuyệt đối. Nhiều điều gọi là bình đẳng cũng chỉ là làm ra vẻ vậy thôi, nói ra cũng không thể làm người ta tin.

Khương Duy và ba người bạn kia rất nhanh đã quen nhau, cậu ta trở thành bạn thân của Lư Tông, hai người Cố Hàn, Trương Đình trở thành một nhóm. Hai người này mặc dù bình thường nói chuyện cũng được nhưng những lời từ tận đáy lòng thì tuyệt đối không nói cho Khương Duy nghe.

Tối hôm đó, Cố Hàn và Trương Đình ra ngoài uống rượu chưa về, trong phòng chỉ còn lại hai người Khương Duy và Lư Tông đang ra sức ôn luyện, nhưng Lư Tông phát hiện dường như Khương Duy có tâm sự liền thấp giọng hỏi:

- Hình như hiền đệ có tâm sự gì?

Lư Tông năm nay hai mươi hai tuổi, lớn hơn Khương Duy năm tuổi, và cũng hiểu nhân tình thế thái hơn Khương Duy. Lư Tông biết Khương Duy là đồ đệ của Triệu Vân, cũng nhận được sự giúp đỡ đặc biệt của Hán Vương nhưng Lư Tông chưa từng đề cập đến việc này. Cậu rất quan tâm đến Khương Duy, thấy đêm nay Khương Duy tâm trạng bất an nên không kìm được mà hỏi cậu.

Khương Duy và Lư Tông đã trở thành bạn thân, rất nhiều tâm sự đều không giấu nhau. Khương Duy cúi đầu than thở nói:

- Đoán chừng sau khi kết thúc kỳ thi này, quân Hán sẽ phát động trận chiến với Giang Đông.

- Nhanh vậy! Không phải nói là mùa xuân năm sau sao?

Người trong thiên hạ đều biết rằng quân Hán sớm muộn gì cũng chiến tranh với Giang Đông, Lư Tông cũng biết điều này, nhưng cậu ta nghe nói là mùa xuân năm sau, không ngờ lại nghe được tin mới nhất từ Khương Duy. Cậu ta biết thân thế Khương Duy không hề tầm thường, nhất định sẽ có tin nội bộ. Lư Tông chấn động tinh thần, cũng không còn tinh thần đọc sách nữa, nhìn chăm chú Khương Duy với ánh mắt kinh ngạc.

- Đệ nghe một thế thúc nói, năm nay vụ chiêm bội thu, quân Hán sẽ chuẩn bị chiến tranh trước, đã chuẩn bị xong rồi, chỉ đợi Hán Vương hạ lệnh xuất chinh. Hơn nữa đệ còn nghe nói, sau khi kỳ thi lần này kết thúc, Hán Vương sẽ đi Kinh Châu thị sát, chắc hẳn sắp khai chiến rồi.

Lư Tông gật đầu, quân Hán tấn công Giang Đông không liên quan gì đến lợi ích của cậu ta, nhưng đối với hai người Cố Hàn và Trương Đình thì khác. Cậu ta lại nhắc nhở Khương Duy:

- Nhưng đây là tin cơ mật, nhất định không được truyền ra ngoài, đặc biệt không được nói cho hai người kia biết.

Khương Duy biết Lư Tông chỉ hai người nào, cậu lắc đầu nói:

- Những lời này đệ chỉ nói cho huynh biết thôi, đệ tuyệt đối không nói cho người khác biết.

Lư Tông cười, nói:

- Thật ra, nói cho bọn họ biết cũng không sao, gia tộc của hai người này sớm đã không còn trung thành với Tôn Quyền, bọn họ muốn có tiền đồ ở nước Hán nên mới để con cháu mình đến Trường An tham dự kỳ thi này. Theo như ta biết, không chỉ thế gia Ngô Quận và quận Hội Kê mà ngay cả Kiến Nghiệp cũng có không ít gia tộc đã âm thầm phái con cháu đến Trường An tham dự kỳ thi, trong đó có cả Trương Chiêu nữa!

Lư Tông ngừng lại một chút, nhìn Khương Duy với đầy ý vị. Quả nhiên Khương Duy ngạc nhiên đến mức nhảy dựng cả lên:

- Không phải chứ? Đến Trương Chiêu cũng phái con cháu đến rồi sao?

- Quân tử phải biết thức thời, “không đứng dưới bức tường sắp đổ”, đệ nghĩ rằng Trương Chiêu sẽ sống chết giữ Giang Đông sao?

- Nhưng y trước nay vẫn luôn bất mãn với quân Hán, cứ coi như tìm đường thoát thì con cháu y phải đến Tào Ngụy mới đúng, sao lại đến nước Hán?

- Mặc dù Trương Chiêu bất mãn với nước Hán nhưng đó chẳng qua cũng chỉ ý nghĩ cá nhân thôi. Đến Lư gia chúng ta cũng biết, phái ta đến Trường An mong được tiến bước trên con đường làm quan, lẽ nào Trương Chiêu vẫn không hiểu sao?

Khương Duy trầm ngâm một chút nói:

- Nhưng đệ không nghe thấy hai người Cố Hàn, Trương Đình nói đến chuyện này, bọn họ cũng phải biết mới đúng.

- Hai người đó thì biết cái quái gì!

Lư Tông bĩu môi khinh thường nói:

- Hai người đó sống khác biệt, không muốn tiếp xúc với thế giới bên ngoài, vậy thì bọn họ có thể có tin gì. Đệ phải chú ý đến người có tên là Vương Chí, sĩ tử quận Bành Thành, người này chính là cháu của Trương Chiêu, tên gốc là Trương Chí nhưng cố ý đổi thành họ Vương.

Đúng lúc này, bên ngoài vọng lại tiếng bước chân. Hai người không nói gì nữa, người nào đọc sách của người ấy. Lúc này, cửa bị đẩy ra, hai người Cố Hàn và Trương Đình ở chung cùng Khương Duy và Lư Tông bước vào trong phòng.

Cố Hàn cười nói:

- Lư huynh và Khương hiền đệ ăn cơm tối chưa?

Khương Duy vội vàng cười trả lời:

- Bọn đệ đã ăn ở quán trọ rồi, không ra ngoài!

- Hai người chăm chỉ quá đấy, cả ngày ngồi đọc sách, không hiểu biết tình hình bên ngoài thì sao được.

Lư Tông tiếp lời cười nói:

- Phải chăng hai huynh biết được tin tức gì rồi, nếu không ngại thì nói ra xem.

Hai người Cố Hàn và Trương Đình ngồi xuống uống ngụm trà. Trương Đình nói với hai người kia:

- Đã xác định được quan chủ khảo rồi, đó là Thượng thư Tưởng Uyển.

Lư Tông và Khương Duy đều mỉm cười. Lư Tông nói:

- Nếu như là Tưởng Thượng thư thì phải chúc mừng Cố lão đệ rồi!

Cố Hàn vừa bước vào đã nói với bọn họ, Thượng thư Tưởng Uyển là đệ tử của gia chủ Cố gia. Năm đó Tưởng Uyển từng bái Cố Ung làm thầy, tất nhiên Cố Hàn cũng có ý khoe khoang, thật không ngờ Tưởng Uyển lại làm quan chủ khảo, trong lòng y cũng có chút lo lắng. Nếu y đến tìm Tưởng Uyển thì ông ta có giúp không, y thật sự không nắm được, hơn nữa bây giờ đến tìm ông ấy cũng muộn rồi.

Cố Hàn thở dài nói:

- Lúc đệ ra khỏi nhà, gia chủ đã dặn dò, không cho phép đệ làm phiền đến Tưởng Thượng thư, vì vậy đệ đã không đi. Nhưng thật không ngờ Tưởng Thượng thư lại làm chủ khảo, giờ đây chỉ còn cách ngày thi mười ngày nữa, bọn họ chắc là đã bị tách riêng ra rồi.

Khương Duy cười nói:

- Quả thật có chút đáng tiếc, bây giờ cứ coi như không tách riêng thì ngài ấy cũng sẽ không gặp người ngoài đâu.

- Đúng là đáng tiếc, hơn nữa còn là kỳ thi kín, ông ấy không biết ta họ Cố, thật sự hối hận quá, nếu không thì Tưởng Thượng thư nhất định sẽ nể mặt gia chủ ta.

Lư Tông lắc đầu:

- Cứ coi như ngài ấy biết thì cũng không có cách nào. Lần thi này không giống như lần thi ở Tương Dương, hủy bỏ thi vấn đáp, một lần thi trực tiếp định tiền đồ.

Cố Hàn và Trương Đình ngơ ngác nhìn nhau, ngạc nhiên nói:

- Lời Lư huynh là thật sao, đã hủy thi vấn đáp rồi?

- Ta cũng chỉ nghe người ta nói vậy thôi, ngày mai chắc sẽ có thông báo!

Hai người Cố Hàn và Trương Đình âm thầm kêu khổ, bọn họ vẫn mong đợi lúc thi vấn đáp, Hán Vương sẽ nể mặt gia tộc của họ mà cho hai người họ trúng tuyển. Nếu sớm biết hủy thi vấn đáp thì họ còn ra ngoài uống rượu gì nữa?

Hai người luống cuống tay chân, lấy quyển sách ra, bắt đầu ra sức học. Lư Tông liếc mắt hai người họ, bĩu môi, sau đó lại quay người, tự xem sách của mình.

Mười ngày sau, kỳ thi của nước Hán được chính thức tổ chức ở hai nơi là Quốc Tử Học Trường An và Vị Ương cung. Năm vạn sĩ tử đến từ khắp nơi trong thiên hạ tham dự kỳ thi với quy mô vô cùng lớn này, thi trong ba ngày. Đề thi chia làm ba dạng, làm phú, sách luận, cuối cùng tuyển một trăm sĩ tử, bổ sung vào quan viên ở các nơi chưa đủ.

Trên thực tế, trong năm vạn sĩ tử tham dự kỳ thi có ít nhất một vạn người là học trò của Quốc Tử Học, bốn vạn người còn lại mới là những anh tài đến từ các nơi trong thiên hạ.

Việc tuyển chọn của nước Hán đối với những quan viên mới không chỉ qua một lần thi cử, ngoài ra còn có “Quốc Tử khảo”, chính là các học trò của Quốc Tử Học sau khi qua khảo hạch và cuộc thi sẽ có thể được làm quan lại. Cái được gọi là khảo hạch chính là có làm những việc như từng giúp đỡ quan phủ sắp xếp bố trí nạn dân không, vv...

Trái với Quốc Tử khảo, có một kì thi tương đối dễ dàng hơn nhiều, được gọi là ‘Quốc Tử đạo’. Điều kiện đầu tiên đó là bắt đầu làm từ quan nhỏ địa phương, từng bước đúc kết kinh nghiệm thăng quan. Nhưng cao nhất vẫn chỉ có thể làm Quận Thừa; muốn lên đến Thái Thú thì không có tư cách rồi, nhất định phải thông qua kỳ thi mới có thể làm được Thái Thú, thậm chí là Tướng quốc.

Vì vậy rất nhiều học trò trong Quốc Tử học đều không muốn tham dự Quốc tử khảo, nhưng đối với các sĩ tử trong thiên hạ mà nói thì vào được Quốc Tử Học là đường lui của bọn họ. Cứ coi như không đỗ trong kỳ thi nhưng ba nghìn sĩ tử đầu tiên vẫn có thể lựa chọn học ở Quốc Tử Học, do quan phủ cung cấp ăn ngủ, không cần bọn họ trả tiền. Tiến hành đào tạo sâu trong bốn năm, trong quá trình học còn có thể tham dự kỳ thi bất cứ lúc nào, việc như thế sao lại không làm?

Mặt khác còn có một con đường là tòng quân. Người đỗ được kỳ thi khảo hạch có thể trở thành quan văn trong quân, cũng là từng bước thăng quan, còn có thể không phải chịu khống chế về cấp bậc, cao nhất có thể làm Quân sư, ngược lại làm Tướng quốc giống như Tư Mã Ý, Bàng Thống, Pháp Chính. Ba người này cũng từ Quân sư chuyển thành Tướng quốc.

Nhưng đối với rất nhiều người thì trở thành quân sư cơ bản là không thể, nhiều nhất chỉ có thể thành Tham quân hoặc Chủ bạc cấp một, sau đó chuyển sang làm Thái Thú địa phương.

Giống như Đổng Doãn, Lưu Mẫn, Tần Mật, Chu Bất Nghi, vv... Họ đều là những người từ làm việc quân chuyển sang làm quan văn, đây là con đường tắt. Mặc dù là đường tắt nhưng không có nhiều sĩ tử chọn, bởi vì một khi không qua được kỳ thi khảo hạch quan văn thì sẽ phải vác mâu ra chiến trường đánh giặc, đối với những người đọc sách thì nguy hiểm là quá lớn.

Rất nhiều người đều nguyện chen chúc đi trên cây cầu gỗ mang tên hai chữ “Khoa cử” này, năm trăm người mới có một người có thể trúng tuyển, thiên quân vạn mã đều đọ sức đổ máu trên cây cầu này.

Nửa tháng sau, kỳ thi nước Hán được mọi người quan tâm cuối cùng cũng công bố kết quả thi rồi.